میکروب های دهان سگ و گربه؛ پیوند پنهان با انسان

یک لیس خیس و بی‌قاعده از سگ ممکن است فقط نشانه‌ای کوچک از محبت به نظر برسد. اما همان لحظه می‌تواند انتقالی ظریف از میکروب‌ها نیز باشد.

پژوهشگران در لهستان، دهان معمولی حیوانات خانگی را به دریچه‌ای برای فهم این موضوع تبدیل کرده‌اند که میکروبیوم ما تا چه اندازه با میکروبیوم آن‌ها درهم‌تنیده است. دانشمندان دانشگاه علوم زیست‌محیطی و زیستی وروتسواف با نمونه‌برداری از دهان ۲۳۸ حیوان خانگی، شامل ۱۵۱ سگ و ۸۷ گربه، تریکومونادهای ساکن دهان را در بخش قابل توجهی از این حیوانات شناسایی کردند. این پژوهش که در نشریه «ارتباطات پژوهش‌های دامپزشکی» منتشر شده، پرسش‌هایی جدی درباره این مطرح می‌کند که چه کسی چه کسی را آلوده می‌کند و این اشتراک میکروبی چه معنایی برای سلامت دهان، دندان و سلامت عمومی دارد.

وقتی نمونه‌ها کشت داده شدند، تریکومونادها در حدود ۱۷ درصد از نمونه‌های دهانی سگ‌ها و نزدیک به ۶ درصد از نمونه‌های گربه‌ها دیده شدند. در میان گونه‌هایی که در هر دو حیوان شناسایی شد، «تریکوموناس تناکس» نیز وجود داشت؛ یک جاندار ریزبین لاشه‌خوار که میان پلاک دندانی و شیارهای لثه زندگی می‌کند. در انسان، این انگل دهانی تا حد زیادی نادیده گرفته می‌شود، اما پزشکان آن را با برخی موارد بیماری پریودنتال مرتبط دانسته‌اند. در حیوانات خانگی، حضور آن می‌تواند نشانه خطراتی مشابه باشد یا تنها بازتاب تماس نزدیک با انسان‌ها.

همه حیوانات به یک اندازه در معرض حمل این جانداران نبودند. سگ‌های مسن‌تر، یعنی سگ‌های بالای ۹ سال، و حیواناتی که جرم دندانی زیادی داشتند، بیشتر نتیجه مثبت نشان دادند. پژوهشگران همچنین مشاهده کردند که همه گربه‌هایی که تریکومونادهای دهانی داشتند، خانگی و داخل‌نشین بودند و بیشتر وقت خود را نزدیک انسان‌ها می‌گذراندند، نه در محیط بیرون. این الگو احتمال منشأ انسانی را دست‌کم برای بخشی از عفونت‌ها مطرح می‌کند، هرچند این مطالعه نمی‌تواند جهت انتقال را با قطعیت ثابت کند.

حیوانات خانگی می‌توانند میزبان انگل‌های دهانی مرتبط با انسان باشند و تماس نزدیک، از لیس زدن و ظرف مشترک گرفته تا بغل کردن، تبادل آن‌ها را محتمل می‌کند.

از نظر زیستی، تریکومونادهای دهانی تماشاگرانی بی‌ضرر نیستند. آن‌ها آنزیم‌ها و پروتئین‌هایی ترشح می‌کنند که می‌تواند کلاژن و بافت نرم را تجزیه کند و در نتیجه، از دست رفتن بافت لثه را سرعت ببخشد. گاهی نیز جانداران مرتبط با آن‌ها فراتر از دهان، در بخش‌هایی مانند لوزه‌ها یا غدد لنفاوی مجاور یافت شده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد ممکن است مهاجرت کنند یا در جایگاه‌های غیرمنتظره باقی بمانند.

این داده‌های لهستانی به تصویری جهانی اما پراکنده اضافه می‌شود. برآوردهای شیوع بسیار متفاوت‌اند؛ برخی مطالعات نرخ‌های پایین‌تری را در حیوانات خانگی گزارش کرده‌اند، در حالی که برخی دیگر، از جمله پژوهش‌هایی که حیوانات پناهگاه‌ها را نمونه‌برداری کرده‌اند، اعداد بسیار بالاتری یافته‌اند. تفاوت در جغرافیا، روش نمونه‌گیری و نوع حیوانات بررسی‌شده، مقایسه مستقیم را دشوار می‌کند. با این حال، الگو به اندازه کافی روشن است که نیازمند توجه باشد: حیوانات خانگی و انسان‌ها بخش بیشتری از میکروبیوم دهان خود را با هم به اشتراک می‌گذارند، بیش از آنچه تصور می‌کردیم.

چرا این موضوع برای خوانندگان مهم است؟ چون میکروب‌های مشترک می‌توانند پیامد داشته باشند. اصطلاح «ظرفیت زئونوز» توانایی یک جاندار را برای جابه‌جایی میان گونه‌ها توصیف می‌کند. بیشتر این تبادل‌ها بی‌ضرر یا کوتاه‌مدت‌اند. اما تاریخ نشان داده است که برخی انگل‌ها، مانند «توکسوپلاسما گوندی»، می‌توانند از این سد عبور کنند و در مکان‌هایی غیرمنتظره باقی بمانند، گاهی با پیامدهای جدی برای افراد آسیب‌پذیر. اینکه آیا «تریکوموناس تناکس» نیز رفتاری مشابه دارد یا نه، هنوز پرسشی باز است.

گام‌های بعدی روشن و ضروری‌اند. مطالعات بزرگ‌تر و کنترل‌شده باید خانواده‌ها را در طول زمان دنبال کنند، حیوانات خانگی با سبک‌های زندگی متفاوت را با هم بسنجند و ارتباط میان حضور انگل و بیماری بالینی دهان و دندان را بررسی کنند. تا آن زمان، رعایت بهداشت پایه، از مراقبت منظم از دندان حیوانات خانگی و شستن دست‌ها پس از تماس با آن‌ها گرفته تا معاینه‌های دوره‌ای دامپزشکی، بهترین دفاع در برابر هم‌خانه‌های میکروبی ناخواسته است.

حیوانات خانگی ما از بیش از یک جهت آینه ما هستند؛ میکروب‌هایی که با خود دارند، فقط نشان نمی‌دهد کجا بوده‌اند، بلکه نشان می‌دهد با چه کسانی زندگی می‌کنند.