سقوط تولید خودروسازان ژاپنی در چین و فشار برقی سازی

خودروسازان ژاپنی در چین با سقوط شدید تولید روبه‌رو شده‌اند؛ تولید مجموع تویوتا، هوندا، نیسان و مزدا در دوره آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶ به کمی بیش از یک میلیون دستگاه رسید، در حالی که در دوره شش‌ماهه مشابه سال ۲۰۲۰ این رقم ۲.۸ میلیون دستگاه بود.

سقوط تولید و آمار هر برند

آمارهای گزارش‌شده نشان می‌دهد این کاهش معادل افت ۶۳ درصدی طی شش سال است و پایین‌ترین سطح تولید شش‌ماهه از سال ۲۰۰۸ به شمار می‌رود. نتایج اعلام‌شده هر برند برای دوره آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶ به این شرح است:

• تویوتا: ۶۶۳٬۰۷۹ دستگاه، حدود ۲۳ درصد کمتر از سال ۲۰۲۰.
• هوندا: ۱۳۱٬۷۱۶ دستگاه، ۶۰ درصد کمتر از سال گذشته و حدود ۹۰ درصد پایین‌تر از اوج تولید آن در سال ۲۰۲۰.
• نیسان: ۱۶۳٬۱۹۲ دستگاه، ۴۹ درصد کمتر از سال گذشته و تقریبا ۸۰ درصد پایین‌تر از اوج تولید آن در سال ۲۰۲۰.
• مزدا: افزایش ۴۳ درصدی نسبت به سال گذشته، اما همچنان ۵۲ درصد پایین‌تر از رقم ثبت‌شده در سال ۲۰۲۰.

این پایین‌ترین سطح تولید برای دوره آوریل تا سپتامبر از سال ۲۰۰۸ تاکنون است.

کمبود خودروهای برقی و واکنش‌های راهبردی

تولیدکنندگان بخش بزرگی از این افت را به کمبود مدل‌های جذاب خودروهای برقی در سبد محصولات خود در چین نسبت می‌دهند. بازار خودروهای نو در چین در مجموع حدود ۲۲ درصد کوچک‌تر شده است؛ ضعفی که با کندی اقتصاد و کاهش یارانه‌ها و مشوق‌های خرید برای مدل‌های برقی و هیبریدی شارژی همراه بوده است. فروش خودروهای بنزینی سنتی و وانت‌ها نیز در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶، هم‌زمان با افزایش قیمت سوخت، حدود ۳۰ درصد کاهش یافت.

آمار برقی‌سازی در دوره آوریل تا سپتامبر این فاصله را روشن‌تر می‌کند: هوندا در چین تنها ۲٬۹۹۱ دستگاه خودروی تمام‌برقی باتری‌محور فروخت و عرضه مدل برقی پرچم‌دار خود را به تعویق انداخته است؛ مدیران این شرکت نیز دشواری رقابت در این بخش را پذیرفته‌اند.

هیچ‌یک از چهار گروه خودروسازی ژاپنی برنامه‌ای برای خروج از چین اعلام نکرده‌اند. این بازار همچنان از نظر راهبردی اهمیت بالایی دارد: چین در سال مالی گذشته حدود ۱۷ درصد از فروش تویوتا، ۱۸ درصد از فروش هوندا و ۲۱ درصد از فروش نیسان را به خود اختصاص داد و پس از ایالات متحده، دومین بازار بزرگ هر یک از این شرکت‌ها محسوب می‌شود. برای فعال نگه داشتن کارخانه‌ها، این شرکت‌ها صادرات خودروهای تولید چین را افزایش می‌دهند؛ برای نمونه، وانت‌های هیبریدی شارژی فرانتیر پرو نیسان راهی آمریکای جنوبی می‌شوند و مدل‌های برقی مزدا به اروپا صادر می‌شوند.

دگرگونی گسترده بازار و فشار رقابتی

این افت بخشی از یک تحول بزرگ‌تر در صنعت خودروی چین است. برندهای خارجی لوکس و باسابقه نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند: فروش پورشه در چین کاهش یافته، رشد قبلی بی‌ام‌و کند شده و آئودی یک برند تازه و اختصاصی برای بازار چین راه‌اندازی کرده است. سهم بازار جنرال موتورز در نیمه نخست ۲۰۲۶ حدود ۶.۹ درصد کاهش یافت و فروش سالانه جوینت‌ونچر چانگان فورد از ۹۵۷٬۵۰۰ دستگاه در سال ۲۰۱۶ به کمتر از ۱۰۰٬۰۰۰ دستگاه در سال‌های اخیر رسیده است.

ناظران صنعت خودرو می‌گویند رشد سریع برندهای داخلی چین بازاری را که زمانی برای خودروسازان خارجی منبعی مطمئن برای رشد بود، به محیطی بسیار رقابتی تبدیل کرده است؛ محیطی که به تغییرات راهبردی جدی نیاز دارد.