آن‌ها نمی‌میرند. باقی می‌مانند. پس از شیمی‌درمانی، برخی سلول‌های سرطانی تقسیم را متوقف می‌کنند، اما از نظر متابولیک فعال می‌مانند و به سلول‌هایی بزرگ و شبیه بافت زخمی تبدیل می‌شوند که می‌توانند بدن را وادار کنند همان توموری را بازسازی کند که درمان قصد نابودی‌اش را داشت.
اما چیزی که شبیه شکست به نظر می‌رسد، درون خود یک نقطه ضعف دارد. پژوهشگران کالج ترینیتی دوبلین ردگیری کرده‌اند که سلول‌های سرطانی آسیب‌دیده چگونه یک کلید مولکولی را فعال می‌کنند؛ کلیدی که هم از آن‌ها محافظت می‌کند و هم به شکل متناقضی، آن‌ها را به یک راهبرد واحد برای بقا وابسته نگه می‌دارد. عاملان اصلی، پروتئین‌هایی به نام پروتئین‌های مهارکننده آپوپتوز یا آی‌ای‌پی‌ها هستند. دانشمندان با خنثی کردن آی‌ای‌پی‌ها می‌توانند این کلید را دوباره برگردانند و سلول‌های آسیب‌دیده را به جای توقفی شبیه حالت زامبی، به مرگ واقعی وادار کنند.
وقتی شیمی‌درمانی به دی‌ان‌ای آسیب می‌زند، برخی سلول‌های توموری گیرنده‌های مرگ را فعال می‌کنند؛ محرک‌های درونی آپوپتوز، همان برنامه خودتخریبی سلول. اما بسیاری از سلول‌ها به جای کامل کردن این مسیر، خود را به آی‌ای‌پی‌ها مجهز می‌کنند. نتیجه، پیری زودرس سلولی است: سلول‌ها تا چند برابر اندازه طبیعی خود متورم می‌شوند، ژن‌هایی را که معمولا در ترمیم زخم نقش دارند به‌شدت فعال می‌کنند و سیگنال‌های التهابی فراوانی آزاد می‌کنند که سلول‌های ایمنی را فرا می‌خواند. گویی تومور یک زخم ساختگی ایجاد می‌کند و با سوار شدن بر گروه ترمیمی سیستم ایمنی، خود را دوباره بازسازی می‌کند.
سلول‌های سرطانی پیرشده که برای پروتئین «گیرنده مرگ» رنگ‌آمیزی شده‌اند؛ پروتئینی که در پاسخ به درمان شیمی‌درمانی به‌شدت افزایش می‌یابد.
این نمایش شبیه بافت زخمی، یک تناقض تلخ را توضیح می‌دهد. سیستم ایمنی می‌تواند با تومورها بجنگد و در عین حال، ناخواسته با تقویت تقسیم سلولی و ساخت رگ‌های خونی جدید در جای نادرست، به بازگشت آن‌ها کمک کند. مدت‌هاست سرطان‌ها را به زخم‌هایی تشبیه می‌کنند که هرگز خوب نمی‌شوند، اما تا امروز زنجیره مولکولی‌ای که سیستم ایمنی را از دشمن به کمک‌رسان تومور تبدیل می‌کند، چندان روشن نبود.
گروه ترینیتی به رهبری پروفسور شیموس مارتین و دکتر گوکهان گونای، یک مسیر روشن را ترسیم کرده است: آسیب دی‌ان‌ای ناشی از شیمی‌درمانی، گیرنده‌های مرگ را فعال می‌کند؛ آی‌ای‌پی‌ها پیام کشنده این گیرنده‌ها را مسدود می‌کنند و سلول‌ها وارد وضعیتی پیرشده و حامی ترمیم می‌شوند. نکته مهم این است که بازماندگان پیرشده همچنان به آی‌ای‌پی‌ها وابسته‌اند. اگر این سپر برداشته شود، سلول‌ها دوباره آسیب‌پذیر می‌شوند.
اینجاست که آنتاگونیست‌های آی‌ای‌پی وارد می‌شوند. این ترکیبات لایه محافظ آی‌ای‌پی را از هم می‌پاشند و مسیر گیرنده مرگ را دوباره بیدار می‌کنند؛ در نتیجه، سلول‌های سرطانی پیرشده‌ای را که از ضربه اولیه شیمی‌درمانی گریخته‌اند، به شکل انتخابی از بین می‌برند. همان مولکول‌هایی که سلول‌ها را نجات داده بودند، آن‌ها را به بقا نیز وابسته نگه می‌دارند؛ نقطه ضعفی شبیه پاشنه آشیل که پژوهشگران توانسته‌اند از آن استفاده کنند.
این کشف دو وعده مهم با خود دارد. در کوتاه‌مدت، ترکیب شیمی‌درمانی‌های رایج با آنتاگونیست‌های آی‌ای‌پی می‌تواند مخزن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده و حامی ترمیم را که زمینه‌ساز عود سرطان هستند، کاهش دهد. در بلندمدت نیز این یافته روشن می‌کند چرا تومورها پس از درمان دوباره جان می‌گیرند و راهی هدفمند برای متوقف کردن این بازسازی پیشنهاد می‌دهد.
دکتر گوکهان گونای و پروفسور شیموس مارتین در آزمایشگاه کالج ترینیتی دوبلین.
فراتر از سرطان‌شناسی، لایه دیگری نیز در این داستان وجود دارد. سلول‌های پیرشده با افزایش سن در بدن انباشته می‌شوند و به التهاب مزمن و افت تدریجی بافت‌ها دامن می‌زنند. شناخت راه‌های پاکسازی سلول‌های پیرشده ناشی از درمان، می‌تواند به طراحی راهبردهای گسترده‌تر برای حذف سلول‌های پیرشده زیان‌بار در بافت‌های سالمند نیز کمک کند.
پروفسور مارتین این موضوع را ساده بیان می‌کند: این یافته‌ها نشان می‌دهند تومورها چگونه با مصادره سیگنال‌های ترمیم زخم از شیمی‌درمانی می‌گریزند و چگونه کاهش دفاع آی‌ای‌پی پس از درمان دارویی، ممکن است مانع ورود سلول‌های توموری به پیری سلولی و بقای آن‌ها شود. ایده ساده است. اجرای آن اهمیت دارد.
دانشمندان هنوز باید ایمنی، دوز و زمان‌بندی این رویکرد را در محیط‌های بالینی آزمایش کنند، اما این مفهوم مسئله‌ای آشنا را از زاویه‌ای تازه بازتعریف می‌کند: مقاومت درمانی فقط به جهش‌ها و راه‌های فرار مربوط نیست؛ گاهی به آتش‌بسی موقت با زندگی مربوط است. این آتش‌بس را بشکنید، و برتری دوباره به سمت بیمار برمی‌گردد.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.