آیندهای را تصور کنید که در یک کارگاه ساختوساز فضایی، فضانوردان ماژولهای زیستگاهی را مانند قطعات یک مجموعه بازی کودکانه به هم وصل میکنند، با این تفاوت که این قطعات از خود ماه تراشیده و ساخته شدهاند. این چشمانداز زمانی یک گام به واقعیت نزدیکتر شد که پژوهشگران دانشگاه آرکانزاس نشان دادند میتوان بدون حمل چسبها و مواد اتصالدهنده از زمین، بلوکهای درهمقفلشونده را با چاپ سهبعدی از خاک شبیهسازیشده ماه تولید کرد.
آنها کار را با شبیهساز رگولیت ماه به نام LHS-1 آغاز کردند؛ پودری تجاری که ذرات تیز، شیشهای و نامنظم نمونهبرداریشده در مأموریتهای آپولو را بازآفرینی میکند. بهجای افزودن چسب یا مواد اتصالدهنده شیمیایی، این تیم از روش همجوشی بستر پودر با لیزر استفاده کرد: لایهای نازک از پودر پخش میشود و سپس بخشهای انتخابی آن حرارت میبینند تا ذرات بهصورت لایهبهلایه زینتر شوند، یعنی عملا به هم جوش بخورند. نکته مهم این بود که رگولیت زیر یک منبع نوری نسبتا کمقدرت به خودش متصل شد و آجرهای کوچک و قابلچیدن با شکلهای ضربدری و H تولید کرد؛ قطعاتی که بسیار شبیه اجزای لگو در هم چفت میشوند.
در ظاهر ساده به نظر میرسد. اما چنین نیست. خاک ماه بهطور بنیادین با خاک زمین تفاوت دارد. ماده آلی ندارد. هوموس چسبنده و کلوخهساز در آن وجود ندارد. این خاک حاصل میلیاردها سال برخورد ریزشهابسنگهاست و در نتیجه از دانههای لبهتیز و خردهشیشههای بسیار ریز تشکیل شده است. همین ویژگیها باعث میشود رگولیت هم برای تولید و ساختوساز در ماه امیدبخش باشد و هم دردسرساز: مانند شن جریان پیدا میکند، اما هنگام حرارت دیدن رفتاری غیرقابلپیشبینی نشان میدهد.
آزمایش آرکانزاس که در NPJ Advanced Manufacturing گزارش شده، از این جهت مهم است که پژوهشهای قبلی در حوزه تولید افزایشی برای پایدار کردن شکلهای چاپشده به مواد اتصالدهندهای وابسته بودند که باید از زمین ارسال میشدند. حذف این افزودنیها میتواند جرم و هزینه مأموریتهای آینده را بهطور چشمگیری کاهش دهد. محموله کمتر. زنجیره تأمین سادهتر. استقلال بیشتر برای پایگاههای ماه.
با این حال، این آجرها هنوز آماده نگهداشتن سقف یک زیستگاه نیستند. وقتی رگولیت شبیهسازیشده بهتنهایی زینتر شد، قطعاتی به دست آمد که نسبت به نمونههای تقویتشده با چسب، تخلخل بیشتری داشتند و از نظر مکانیکی ضعیفتر بودند. این تیم توانست هندسههای خودایستا چاپ کند، اما هنوز به اجزایی نرسیده است که توان تحمل بارهای سنگین یا تنشهای یک پایگاه واقعی قمری را داشته باشند. خلاصه اینکه قطعات در هم قفل میشوند، اما هنوز آنگونه که مهندسان نیاز دارند باربر نیستند.

از یک چاپگر سهبعدی برای ساخت آجرهای قابلچیدن از غبار خالص ماه استفاده شد.
ناشناختههای دیگری هم وجود دارد. این روش چاپ در خلأ و گرانش کم چگونه رفتار خواهد کرد؟ آیا نبود جو، انتقال حرارت را هنگام زینترینگ تغییر میدهد؟ یا نیروهای الکترواستاتیک و ریزگرانش ماه جریان پودر و چسبندگی لایهها را دگرگون میکنند؟ پژوهشگران میگویند اینها پرسشهایی باز هستند و پیش از آنکه بتوان این فناوری را برای ساخت زیستگاهها، باندهای فرود یا سپرهای محافظتی مقیاسپذیر کرد، باید در محیطهایی شبیه ماه آزمایش شود.
فراتر از علم مواد، این پروژه روایتی انسانی نیز دارد. نویسنده نخست مقاله، کول مککالم، این کار را زمانی آغاز کرد که دانشجوی کارشناسی مهندسی مکانیک و فیزیک بود. او زیر نظر وان شو، استادیار دانشگاه، یاد گرفت چگونه در مسیر پیچیده، تکرارشونده و گاه نامنظم پژوهش پیش برود: آزمایشهایی که شکست میخورند، اصلاحاتی که جواب میدهند و ارزش سریع یاد گرفتن. مککالم پس از آن موفق به دریافت بورسیه لافایت شد و برای ادامه تحصیل در مهندسی هوافضا به مؤسسه ISAE-SUPAERO در تولوز رفت، اما میگوید تجربه عملی چاپ سهبعدی از همان ابتدا به او در حل مسائل واقعی مهندسی برتری داد.
چرا همه اینها اهمیت دارد؟ زیرا تولید در محل، که با عنوان استفاده از منابع درجا شناخته میشود، انعطافپذیرترین ابزار برای اکتشاف پایدار فضاست. اگر زیستگاهها، ابزارها و قطعات یدکی بتوانند از رگولیت ساخته شوند، برنامهریزان مأموریت میتوانند لجستیک را از نو تصور کنند، مدت اقامت را افزایش دهند و کارزارهای علمی جسورانهتری طراحی کنند. سازههای ساختهشده از مواد محلی همچنین به محافظت خدمه در برابر تابش و ریزشهابسنگها کمک میکنند؛ مزیتی عملی که فراتر از صرفهجویی در جرم پرتاب است.
دستاورد تیم آرکانزاس بیشتر گامی تدریجی است تا انقلابی ناگهانی. این پژوهش یک مفهوم را اثبات میکند: رگولیت خالص را میتوان با استفاده از یک منبع نوری کمقدرت به قطعات درهمقفلشونده زینتر کرد. فصلهای بعدی شامل افزایش استحکام، آزمایش در شرایط مشابه فضا و مقیاسدهی از آجرهای چندسانتیمتری به ماژولهای چندمتری خواهد بود. هر مرحله به مهندسی خلاقانه نیاز دارد: تغییر ریزساختار، پروفایلهای حرارتی یا هندسه برای کاهش تخلخل و افزایش چقرمگی.
پس دوباره به آن تصویر فکر کنید. نه لکهای از فولاد و فوم وارداتی، بلکه زیستگاهی ساختهشده از سنگ بومی؛ کلانشهری قمری که از غبار زیر چکمههای ما رشد میکند. مسیر میان نمایشهای آزمایشگاهی و یک پایگاه قابلسکونت در ماه طولانی است. اما با هر آزمایشی که رگولیت را به سختافزار تبدیل میکند، سطح ماه کمتر شبیه مانع به نظر میرسد و بیشتر مانند انباری آماده که منتظر باز شدن قفل آن است.
.avif)




نظر بگذارید
نظرات (4)
گام خوبیه ولی یه کمی اغراق شده بنظرم، باید مقیاس بزرگتر و تست تو شرایط شبیه فضا ببینیم، فعلا شبیه یه دموی جالبه ولی ناتمامه
این تو خلاء و گرانش کم چطور جواب میده؟ نیروهای الکترواستاتیک و انتقال حرارت رو که ظاهرا حساب نکردن... کسی آزمایش فضایی دیده؟
معقول به نظر میرسه، اما تا وقتی مقاومت واقعی رو نشون ندن، من شک دارم.
وای، دلم خواست همین الان برم ماه... ایدهش هم ترسناک هم جذابه، یعنی واقعا میشه؟