9 دقیقه
برای مدتها مردم از صداهای پسزمینه ثابت برای کمک به خواب استفاده کردهاند: وزش ثابت یک پنکه، جریان یک آبشار یا حلقههای تدوینشدهای که در دهها اپلیکیشن عرضه میشوند. نویز صورتی — که اغلب بهعنوان ملایمتر و عمیقتر از نویز سفید توصیف میشود — بهویژه محبوب شده است. شبیه صدای باران است؛ آشنا بهنظر میرسد. اما شواهد جدید آزمایشگاهی نشان میدهد این عادت ممکن است هزینهای پنهان داشته باشد.
چه کردند پژوهشگران و چرا اهمیت دارد
یک تیم به سرپرستی محققان دانشگاه پنسیلوانیا، در همکاری با همکارانی در اروپا و کانادا، 25 بزرگسال سالم 21 تا 41 ساله را جذب کردند که معمولاً از صدا بهعنوان کمک خواب استفاده نمیکردند. داوطلبان یک هفته را در یک آزمایشگاه خواب کنترلشده گذراندند و هر شب فرصت خواب هشتساعته را برای هفت شب متوالی داشتند. شب اول بهعنوان شب سازگاری بدون صداهای مصنوعی در نظر گرفته شد. در شبهای بعدی شرکتکنندگان در شرایط صوتی مختلف قرار گرفتند: یک شب کنترل ساکت، یک شب با صداهای مختلط محیطی (مثل هواپیما، ترافیک، گریه نوزاد)، یک شب تنها با نویز صورتی در حدود 50 دسیبل، و ترکیبهایی از صدای محیطی بهعلاوه نویز صورتی یا صدای محیطی بهعلاوه گوشگیر.
پژوهشگران ضبطهای استاندارد پلیسومنوگرافی را جمعآوری کردند — ثبت امواج مغزی، حرکات چشم و تون عضلانی — تا مراحل خواب را دنبال کنند و این دادهها را با آزمونهای شناختی و قلبیعروقی و گزارشهای خوداظهاری کیفیت خواب همزمان کردند. هدف ساده بود: فهمیدن اینکه آیا صداهای پهنباند معمول، بهخصوص نویز صورتی، واقعاً خواب را بهبود میبخشند یا آن را تضعیف میکنند.
در طراحی مطالعه به دقت تلاش شد عوامل مزاحم کاهش یابند؛ شرکتکنندگان پیشتر سطح قرارگیری صوتی خاصی نداشتند و شرایط هر شب بهصورت تصادفی تعیین میشد تا اثرات ترتیب شبها کنترل شود. همچنین از ابزارهای استاندارد شده برای پایش قلبی و پردازش شناختی مانند آزمونهای واکنش و حافظه کوتاهمدت استفاده شد تا اثرات احتمالی روی عملکرد روزانه نیز سنجیده شود.
یافتههای کلیدی: خواب عمیق و REM آسیب دید
نتایج مطابق انتظار کاربران بسیاری از اپلیکیشنهای صدا نبود. شبهایی که با صداهای محیطی پر شده بودند در مقایسه با شبهای ساکت حدود 23 دقیقه کمتر از مرحله N3 خواب — عمیقترین و ترمیمیترین مرحله — را داشتند. نویز صورتی بهتنهایی، در سطح 50 دسیبل مورد آزمایش، با کاهش متوسط نزدیک به 19 دقیقه در زمان REM خواب در هر شب همراه بود، وقتیکه با شبهایی که صرفاً صداهای محیطی داشتند مقایسه شد.
هنگامی که نویز صورتی و صداهای محیطی ترکیب شدند، اثر تجمعی شد: مدت هر دو مرحله REM و خواب عمیق بهطور معناداری کوتاهتر شد و شرکتکنندگان زمان بیشتری را پس از بهخواب رفتن اولیه بیدار ماندن ثبت کردند. بهعبارت دیگر، افزودن نویز صورتی به یک اتاق خواب پرسر و صدا، همیشه بهصورت متقارن اختلالات را ماسک نمیکرد؛ گاهی ساختار کلی خواب را بدتر میکرد.
در تحلیلهای فرعی، سازوکارهای آماری نشان دادند که این کاهشها فقط ناشی از تغییرات جزئی نیست و الگوی کلی مراحل خواب را جابجا میکنند؛ بهویژه افزایش برخاستگیهای کوتاهمدت (آروزلها) که میتوانند کیفیت بازیابی مغزی را مختل کنند. شاخص کارایی خواب (sleep efficiency) در برخی شرایط ترکیبی کاهش یافت، هرچند ارقام دقیق بسته به وضعیت پایه هر شرکتکننده متفاوت بود.
یک نتیجه عملی: گوشگیرها محافظتکننده بودند. شرکتکنندگانی که از گوشگیر استفاده کردند همان کاهشها در REM یا خواب عمیق را در شرایط صوتی مختلف نشان ندادند که نشان میدهد کاهش فیزیکی ساده صدا ممکن است از افزودن نویز پهنباند بر روی محیط شلوغ ایمنتر باشد. این نتیجه اهمیت موازنه بین «ماسک کردن صدا» و «کاهش فیزیکی نویز» را برجسته میکند.
زمینه علمی و پیامدها برای سلامت مغز
چرا چند ده دقیقه باید اهمیت داشته باشد؟ REM و N3 کارکردهای بسیار متفاوتی برای مغز دارند. خواب عمیق N3 با پاکسازی متابولیک (شامل پاکسازی محصولات زائد عصبی)، فعالیت موج-آهسته و ترمیم فیزیکی مرتبط است؛ در حالیکه خواب REM ارتباط قوی با پردازش عاطفی و تثبیت حافظه دارد. کاهش مداوم در این مراحل — در طول ماهها یا سالها — میتواند بهطور منطقی عملکرد شناختی، تنظیم هیجانی و، در کودکان، رشد طبیعی مغزی را مختل کند.
سرپرست علمی مطالعه هشدار میدهد که باید محتاط بود و یادآور میشود حتی تغییرات جزئی شبانه در REM و خواب عمیق ممکن است برای جمعیتهای آسیبپذیر پیامدهای بزرگی داشته باشد. پژوهشگران بهویژه نسبت به قرارگیری مکرر در معرض نویز پهنباند برای نوزادان و خردسالان هشدار میدهند، چون آنها زمان بیشتری را در REM میگذرانند و در حال طی دورههای رشد عصبی سریع هستند.
تحقیقات پیشین درباره نویز سفید و سایر رنگهای نویز نتایج متناقضی داشته است: برخی مطالعات مزایایی برای شروع خواب یا ماسک کردن اختلالات متناوب ثبت کردهاند، در حالیکه مطالعات دیگر نگرانیهایی درباره قرارگیری مزمن مطرح کردهاند. این آزمایش کنترلشده جدید یک نقطه داده مهم فراهم میآورد، چرا که مستقیماً نویز صورتی را با صداهای واقعی محیطی مقایسه میکند و فیزیولوژی خواب را بهصورت عینی در شرایط متعدد اندازهگیری میکند.
از نظر مکانیزمی، چند فرضیه مطرح است: نویز پهنباند ممکن است با الگوهای موج آهسته دخالت کند یا پاسخ شنوایی مکرر موجب توانفرسایی تطبیقی در قشر شنوایی و هستههای تِلاموس شود که بهنوبه خود توالی طبیعی مراحل خواب را تحتتاثیر قرار میدهد. همچنین شدت صوت (دسیبل) و ترکیب فرکانسی نویز (طیف پایینتر در نویز صورتی در مقایسه با نویز سفید) میتوانند اثرات متفاوتی بر آستانههای بیداری و شاخص آروزل داشته باشند.
دیدگاه کارشناسی
دکتر لنا مورالِس، پژوهشگر خواب که با این مطالعه همکار نبود، دیدگاهی عملگرایانه ارائه میدهد: «مردم سراغ نویز صورتی یا سفید میروند چون در شب دنبال پیشبینیپذیری هستند. این قابلدرک است. اما صدای پیشبینیپذیر همیشه بیضرر نیست. ویژگیهای صدا — ترکیب فرکانسی، شدت برحسب دسیبل و نحوه پاسخ مغز در طول شبهای مکرر — اهمیت دارند. اگر والدینی از من بپرسد امشب چه کند، اغلب کاهش سادهٔ صدا و محافظتهای آزمایششده مثل گوشگیر را به جای ژنراتورهای صدای بدون تنظیم توصیه میکنم.» نکته او حقیقتی کاربردی را برجسته میکند: تکنولوژی میتواند کمک کند اما همچنین میتواند خطرات جدید و ظریف معرفی کند.
دکتر مورالس همچنین اشاره میکند که آزمایشهای میدانی بلندمدت و مطالعات در جمعیتهای متنوعتر (مثلاً افراد مبتلا به اختلالات خواب، سالمندان، کودکان) لازم است تا توصیههای بالینی دقیقتر شکل گیرد. او تاکید میکند که تولیدکنندگان اپلیکیشن و سختافزار باید دادههای فیزیولوژیک مستقل ارائه کنند و امکان تنظیم دقیق سطح صدا و پروفایل فرکانسی را فراهم آورند.
این برای خواببینهای روزمره و طراحی محصولات چه معنا دارد
برای مصرفکنندگان پیام نه هشداردهنده کامل است و نه قطعی. این یک مطالعه آزمایشگاهی نسبتاً کوچک و کوتاهمدت بود، نه یک بررسی اپیدمیولوژیک دهساله. بااینحال نشان میدهد توصیهٔ مطلق برای استفاده از نویز صورتی بهعنوان «ترفند خواب» زودهنگام است. سازندگان اپها، تولیدکنندگان بلندگوهای هوشمند و پزشکان باید توجه کنند: ادعاها درباره فواید بازسازیکننده یک صدا نیاز به آزمایش دقیق در گروههای سنی مختلف و الگوهای قرارگیری طولانیمدت دارد.
تا آن زمان، رویکرد ایمنتر ممکن است کاهش نویزهای مزاحم محیطی تا حد امکان و آزمایش محتاطانهٔ کمکهای صوتی باشد — با توجه به هوشیاری عملکرد روزانه، خلقوخوی و اینکه آیا یک دستگاه تعادل مراحل خواب را تغییر میدهد یا خیر. اقدامات سادهای مانند عایقسازی پنجرهها، استفاده از پردهٔ سنگین، تنظیم زمانبندی خواب، و استفاده از گوشگیرهای با کیفیت میتواند مفیدتر از پخش دائمی نویز پهنباند باشد.
برای طراحی محصولات، پیشنهاد میشود تولیدکنندگان دو کار انجام دهند: اول، امکان تنظیم دقیقتر طیف فرکانسی و سطح شدت صدا را فراهم کنند؛ دوم، مطالعات بالینی بلادرنگ و بلندمدت برای ارزیابی اثرات فیزیولوژیک (مثل ثبت PSG، شاخصهای قلبیعروقی و آزمونهای شناختی) انجام دهند. علاوه بر این، برچسبگذاری پشتوانه علمی و محدودیتهای سنّی میتواند از سوءاستفادهٔ گسترده جلوگیری کند.
با تبدیل چشماندازهای صوتی شبانه به میدان رقابت مصرفی — فهرستهای پخش گردآوریشده، جعبههای خواب و بازارهای گسترده نویز سفید — جامعهٔ پژوهشی باید مرز میان ماسکینگ سودمند و ایجاد اختلال ناخواسته را دقیقتر ترسیم کند. پاسخ ممکن است بسته به سن، سلامت پایهٔ خواب و پروفایل آکوستیکی که پخش میشود متفاوت باشد. فعلاً پرسشی ساده ارزش دارد پیش از فشردن دکمهٔ پخش: آیا این صدا واقعاً به شما کمک میکند بخوابید، یا صرفاً شب را در باند فرکانسی متفاوتی پر سروصداتر میکند؟
در پایان، توصیههای عملی کوتاه برای خوانندگان:
- اگر از صدای پسزمینه استفاده میکنید، سطح صدا را در محدودهٔ کم تا متوسط نگه دارید و از 50 دسیبل فراتر نروید مگر تحت نظر متخصص.
- قبل از اعتماد کامل به ژنراتورهای نویز، تاثیر آن را بر بیداریهای شبانه و عملکرد روزانهتان ارزیابی کنید.
- برای اتاقهای بسیار پرسر و صدا، اولویت را به کاهش فیزیکی صدا (عایق پنجره، گوشگیر) بدهید.
- والدین نوزادان و خردسالان در استفادهٔ روزانه از نویزهای پهنباند احتیاط کنند و در صورت تردید با پزشک اطفال مشورت نمایند.
منبع: sciencealert
ارسال نظر