افزایش نگران کننده سرطان آپاندیس در نسل های جوان

تصور کنید تشخیصی که زمانی بیشتر به بیماران مسن نسبت داده می‌شد، حالا با فراوانی نگران‌کننده‌ای در افراد ۲۰، ۳۰ و ۴۰ ساله دیده می‌شود. این همان تصویری است که از مطالعات اخیر درباره سرطان آپاندیس به دست می‌آید؛ بدخیمی نادری که پشت علائم مبهم و فرضیات رایج پزشکی پنهان می‌ماند. پزشکان و پژوهشگران زنگ خطر را به صدا درآورده‌اند و پرسشی صریح مطرح می‌کنند: چرا نسل‌های جوان ناگهان با خطر بسیار بیشتری روبه‌رو شده‌اند؟

افزایش خاموش در میان نسل‌های جوان

سرطان آپاندیس بیماری شایعی نیست. در ایالات متحده، پزشکان معمولا سالانه فقط حدود ۳۰۰۰ مورد را ثبت می‌کنند؛ رقمی بسیار کوچک در مقایسه با حدود ۱۵۰ هزار تشخیص سالانه سرطان روده بزرگ و راست‌روده. با این حال، روند افزایش آن تند و قابل توجه است. پژوهشی به سرپرستی آندریانا هولوواتی، اپیدمیولوژیست و زیست‌شناس مولکولی در دانشگاه وندربیلت، نشان می‌دهد بروز این بیماری در نسل‌های تولدی پیاپی به‌سرعت رو به افزایش است. یک تحلیل نشان داد که سرطان بدخیم آپاندیس در آمریکا بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۶ حدود ۲۳۲ درصد افزایش یافته است. یافته‌های جدیدتر نیز نشان می‌دهد افرادی که در اواخر دهه ۱۹۷۰ و دهه ۱۹۸۰ متولد شده‌اند، سه تا چهار برابر بیشتر از متولدین دهه ۱۹۴۰ در معرض خطر قرار دارند.

این اعداد نگاه پزشکان به بیماری‌ای را تغییر می‌دهد که مدت‌ها متعلق به سنین بالاتر دانسته می‌شد. امروز حدود یک‌سوم بیمارانی که با سرطان آپاندیس تشخیص داده می‌شوند، کمتر از ۵۰ سال دارند. علائم می‌تواند نامشخص باشد: درد شکم، نفخ، ناراحتی لگنی. این نشانه‌ها رایج و غیراختصاصی هستند و به‌راحتی با مشکلات خوش‌خیم گوارشی، بیماری‌های زنان یا سرطان‌های شایع‌تر اشتباه گرفته می‌شوند. همین پنهان‌کاری بالینی باعث می‌شود بسیاری از موارد فقط پس از جراحی به دلیل شک به آپاندیسیت، یا هنگام تصویربرداری برای یک مشکل دیگر و کشف اتفاقی تومور شناسایی شوند.

در گذشته، آپاندیس اغلب اندامی بی‌استفاده و بازمانده تکاملی تلقی می‌شد. پژوهش‌های کنونی تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌کنند. این اندام در عملکرد ایمنی و حفظ فلور روده نقش دارد و سرطان‌های آن با سرطان‌هایی که از روده بزرگ منشأ می‌گیرند تفاوت دارند. این تومورها رفتار متفاوتی نشان می‌دهند، امضاهای مولکولی ویژه‌ای دارند و همیشه به رژیم‌های شیمی‌درمانی مؤثر برای تومورهای کولورکتال پاسخ نمی‌دهند. همین تفاوت‌های زیستی تشخیص و درمان را دشوارتر می‌کند و توضیح می‌دهد چرا افزایش بروز سرطان آپاندیس در جوانان تا این اندازه نگران‌کننده است.

هولوواتی سال‌هاست این روند را دنبال می‌کند. او به خبرنگاران گفته است که با وجود پیشرفت در مقابله با بسیاری از سرطان‌های شایع، بدخیمی‌های آپاندیس همچنان یک شکاف دانشی جدی به شمار می‌آیند. پزشکان نیز این تغییر را احساس کرده‌اند. استیون آرندت، جراح سرطان در دانشگاه کلرادو که در مطالعات وندربیلت نقشی نداشته، می‌گوید به‌طور فزاینده‌ای بیماران ۲۰ و ۳۰ ساله مبتلا به تومورهای پیشرفته آپاندیس را درمان می‌کند. او این افزایش را با رشد مشابه سرطان روده بزرگ زودرس مرتبط می‌داند و احتمال می‌دهد علت‌های مشترکی در میان باشد.

سرنخ‌هایی که دانشمندان دنبال می‌کنند

اگر این افزایش واقعی باشد، چه عواملی ممکن است آن را پیش ببرند؟ پژوهشگران چند عامل محتمل را مطرح می‌کنند. تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی در صدر این فهرست قرار دارد. جمعیت‌ها نسبت به نسل‌های پیشین غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و الکل بیشتری مصرف می‌کنند. الگوهای فعالیت بدنی تغییر کرده است. سلامت خواب برای بسیاری از افراد بدتر شده است. هر یک از این عوامل پیش‌تر در بروز دیگر سرطان‌های دستگاه گوارش نقش داشته‌اند.

قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی نیز زیر ذره‌بین است. میکروپلاستیک‌ها و مواد شیمیایی موسوم به مواد ماندگار یا forever chemicals در آب آشامیدنی و بافت‌های انسانی شناسایی شده‌اند. این مواد می‌توانند دهه‌ها در محیط باقی بمانند. تیم هولوواتی پیشنهاد کرده است که آلودگی، چه در آب، غذا یا محیط گسترده‌تر، می‌تواند با استعداد ژنتیکی تعامل داشته باشد و خطر را افزایش دهد. بنابراین تغییرات کیفیت آب، آلودگی صنعتی و استفاده گسترده از مواد شیمیایی از عوامل محتمل به شمار می‌روند، هرچند شواهد مستقیم درباره ارتباط یک مواجهه خاص با تومورهای آپاندیس هنوز محدود است.

ژنتیک و زیست‌شناسی مولکولی زاویه دید دیگری فراهم می‌کنند. تومورهای آپاندیس نسبت به سرطان‌های کولورکتال جهش‌ها و الگوهای رشد متفاوتی دارند. برخی گونه‌های ارثی ممکن است جوانان را مستعدتر کنند، یا جهش‌های سوماتیک تازه‌ای تحت فشارهای محیطی در حال شکل‌گیری باشند. از آنجا که تومورهای آپاندیس اغلب به شکل غیرمعمول بروز می‌کنند و در زنان می‌توانند شبیه فتق، فیبروم، کیست تخمدان یا ضایعات آندومتر به نظر برسند، ممکن است تا مراحل پیشرفته نادیده بمانند. این موضوع گردآوری گروه‌های بزرگ و دقیق از بیماران برای پژوهش را دشوارتر می‌کند.

موضوع وقتی پیچیده‌تر می‌شود که تغییر در شیوه‌های بالینی نیز ممکن است بر نرخ تشخیص اثر بگذارد. درمان غیرجراحی آپاندیسیت، یعنی کنترل التهاب با آنتی‌بیوتیک به جای جراحی فوری، طی دهه گذشته رایج‌تر شده است. این روش تعداد آپاندیس‌های خارج‌شده و بررسی‌شده زیر میکروسکوپ را کاهش می‌دهد و تومورهایی که پیش‌تر به‌طور اتفاقی کشف می‌شدند، ممکن است اکنون پنهان بمانند. در نبود دستورالعمل‌های استاندارد غربالگری یا پایش هدفمند برای بیماری‌های آپاندیس، موارد اولیه می‌توانند از دید خارج شوند.

هولوواتی و همکارانش مطالعات اخیر خود را در نشریه Gastroenterology و Annals of Internal Medicine منتشر کرده‌اند. آنها بر نیاز به پایش بهتر، پروفایل‌سازی مولکولی و مطالعات اپیدمیولوژیک تأکید می‌کنند تا زیرگروه‌های پرخطر و ارتباط‌های احتمالی محیطی شناسایی شوند. برای بیماران و پزشکان مراقبت‌های اولیه، پیام عملی روشن است: علائم شکمی یا لگنی پایدار، بی‌توضیح و مداوم باید با دقت ارزیابی شود و پزشکان حتی در بزرگسالان جوان نیز باید سطحی از تردید و حساسیت تشخیصی را حفظ کنند.

تغییرات کیفیت آب ممکن است در افزایش موارد سرطان آپاندیس نقش داشته باشد.

دیدگاه کارشناسی

«ما الگویی را می‌بینیم که فقط با بهبود تصویربرداری قابل توضیح نیست»، این را یک متخصص فرضی که برای توضیح زمینه پژوهش معرفی شده است می‌گوید: دکتر مایا سینگ، جراح سرطان و اپیدمیولوژیست سرطان. «ترکیب تفاوت‌های مولکولی و تغییر در مواجهه‌های محیطی به این معناست که باید هم زیست‌شناسی بیماری و هم محیط را مطالعه کنیم. این کار به ثبت‌های هماهنگ بیماران و بودجه‌ای متمرکز بر تومورهای نادر نیاز دارد.»

این نقل‌قول بازتابی از واکنش‌های کارشناسان در سراسر این حوزه است. هنوز یک علت قطعی و واحد شناسایی نشده است. آنچه وجود دارد، مجموعه‌ای از نشانه‌های نگران‌کننده است: افزایش بروز در گروه‌های سنی جوان، زیست‌شناسی متفاوت تومورها و تغییرات محیطی و سبک زندگی که همگی با همان بازه زمانی همخوانی دارند.

برای بیماران و پزشکان، نتیجه‌گیری محتاطانه اما روشن است. نادر بودن به معنای ناممکن بودن نیست. وقتی علائم شکمی تازه، پایدار یا بی‌توضیح هستند، ارزیابی زودهنگام احتمال از دست رفتن یک تومور قابل درمان را کاهش می‌دهد. برای پژوهشگران، چالش اصلی ساخت مجموعه داده‌های بزرگ‌تر، پیوند دادن یافته‌های بالینی با داده‌های محیطی و ژنتیکی، و طراحی مطالعاتی است که بتوانند تصادف را از علت جدا کنند.

سرطان آپاندیس همچنان نادر است، اما روند صعودی آن در میان جوانان نیازمند توجه جدی است. علم گاهی آهسته پیش می‌رود، اما با تلاش متمرکز میان‌رشته‌ای می‌توان فاصله میان سیگنال‌های رو به افزایش در داده‌ها و پاسخ‌های کاربردی را کم کرد؛ پاسخ‌هایی که از نسل‌های آینده محافظت می‌کنند.