5 دقیقه
تصور کنید آسمان شب نه با نقطههای درخشان، بلکه با مراکز دادهای پرصدا و فعال پر شده باشد؛ قفسههایی از پردازندهها که دور سیاره میچرخند و بارهای کاری هوش مصنوعی را جایی پردازش میکنند که هوا رقیق است و دما نوسانهای شدید دارد. این همان تصویری است که ایلان ماسک بهتازگی ترسیم کرد: انتقال بخشی از زنجیره پردازش هوش مصنوعی اسپیسایکس از زمین به مدار، با استفاده از حداکثر یک میلیون ماهواره مجهز به هوش مصنوعی.
این ایده شبیه داستانهای علمیتخیلی به نظر میرسد. با این حال، ماسک در ویدیویی حدودا ۳۰ دقیقهای که پیش از عرضه عمومی سهام اسپیسایکس در ایکس منتشر شد، جزئیات ملموسی ارائه کرد: ماهوارههایی ساختهشده با مجموعهای از پنلهای خورشیدی، رادیاتورهای حرارتی و لینکهای لیزری پرسرعت برای تبادل داده میان خودشان و با شبکه گستردهتر استارلینک. اینها پرندههای مخابراتی ساده نیستند. آنها قفسههای پردازشی حمل میکنند؛ واحدهای سرور فشرده و مقاومسازیشده که برای مدیریت بارهای سنگین هوش مصنوعی در ارتفاعی بسیار بالاتر از ابرها طراحی شدهاند.
اصلا چرا باید به مدار رفت؟ روی زمین، مراکز عظیم هوش مصنوعی به فضا، برق و آب بسیار زیاد نیاز دارند و با نظارت اجتماعی و زیستمحیطی روبهافزایشی مواجهاند. انتقال توان پردازشی به مدار میتواند برخی محدودیتهای زمینی را دور بزند: مخازن حرارتی خنکتر، انرژی خورشیدی بالقوه فراوان و مرزی تازه برای افزایش ظرفیت. با این حال، مراکز داده مداری هنوز در حد مفهوم باقی ماندهاند و استقرارهای بزرگمقیاس و عملی آنها هنوز به نمایش گذاشته نشده است.
اسپیسایکس باور دارد چند مؤلفه کلیدی همین حالا نیز در آستانه آمادهسازی هستند. ماسک میگوید بخش زیادی از سختافزار موردنیاز از طراحی نسل بعدی استارلینک نسخه ۳ این شرکت گرفته شده است. هر ماهواره هوش مصنوعی پیشنهادی، مجموعههایی از پردازندهها را در خود جای میدهد و برای ایجاد معماری شبکهای مشبک، به لینکهای لیزری میانماهوارهای و اتصال استارلینک تکیه میکند. ارتباط رو به زمین، در صورت نیاز، از طریق آنتنها یا لینکهای لیزری کمتأخیر انجام میشود. او ادعا میکند توان اوج هر ماهواره میتواند به حدود ۱۵۰ کیلووات برسد و تولید پایدار آن نزدیک به ۱۲۰ کیلووات باشد؛ همچنین تولید با سرعت بالا مقیاسپذیر خواهد شد و قرار است کارخانهای اختصاصی تا پایان سال آینده افتتاح شود.
برای پرتاب در مقیاس بزرگ، این طرح بر استارشیپ تکیه دارد؛ ابرتقویتکننده بسیار سنگین اسپیسایکس که هنوز در مرحله آزمایشهای پیشرفته است. برنامه موردنظر، دستههایی از این ماهوارههای حامل توان پردازشی را تصور میکند که با پرتابگری قابل استفاده مجدد به مدار پایین زمین منتقل میشوند. ماسک نگرانیها درباره شلوغی مدار را کماهمیت دانست و استدلال کرد که فضا آنقدر وسیع است که میتواند هزاران و حتی تا یک میلیون سکوی اضافه را در خود جای دهد. او همچنین به تجربه عملیاتی کنونی اسپیسایکس با بیش از ۱۰ هزار ماهواره استارلینک اشاره کرد.
همه قانع نشدهاند. زبالههای مداری، خطر برخورد و نظارت مقرراتی همگی موضوعاتی حساس هستند که مهندسان و سیاستگذاران باید با آنها روبهرو شوند. مانور دادن هزاران ماهواره همین حالا نیز به تنظیمات مداوم نیاز دارد؛ افزایش مقیاس به مرتبهای بسیار بزرگتر، پویایی ترافیک فضایی را تغییر میدهد و پرسشهای ایمنی تازهای ایجاد میکند. به گفته ماسک، اسپیسایکس جایگاهی منحصربهفرد برای مدیریت چنین منظومههایی دارد و میتواند آنها را بر اساس استانداردهای ایمنی بالا طراحی کند، اما این بحث هنوز به نقطه پایان نرسیده است.
حرکت به سوی پردازش مداری دیگر فقط به اسپیسایکس محدود نیست. بازیگران بزرگ رایانش ابری و شرکتهای هوافضا، از گوگل و مایکروسافت تا بلو اوریجین، و همچنین استارتاپهای کوچکتری مانند کابوی اسپیس کورپ که پیشتر ایترفِلکس نام داشت و استارکلاود، در حال بررسی گونههایی از مراکز داده مداری یا سکوهای پردازش در ارتفاع بالا هستند. رقابت و همکاری احتمالا تعیین میکند این جابهجایی تا چه اندازه عملی و اقتصادی خواهد شد.
اینکه این چشمانداز به واقعیتی تحولآفرین تبدیل شود، به عوامل زیادی بستگی دارد: هزینههای پرتاب، راهکارهای خنکسازی و نگهداری، چارچوبهای حقوقی برای عملیات فضایی و اقتصاد ساده انتقال تریلیونها وات توان پردازشی به بیرون از جو زمین. فرض اصلی جسورانه است: تبدیل خود آسمان به زیرساخت. آیا تمدن توان پرداخت چنین هزینهای را دارد و اصلا باید چنین کاری انجام دهد؟ این پرسش همین حالا نیز در مدار گفتوگوها میچرخد.
منبع: smarti
ارسال نظر