8 دقیقه
احتمالا شما هم کسی را میشناسید که برای درد زانو به گلوکزامین تکیه میکند. دادههای تازه نشان میدهند این عادت ممکن است برای افرادی که از قبل با کاهش حافظه روبهرو هستند، هزینهای غیرمنتظره داشته باشد.
الگوهای غیرمنتظره در پروندههای پزشکی
پژوهشگرانی که پروندههای ناشناس بیماران را در دانشگاه فلوریدا تحلیل کردند، به ارتباطی چشمگیر رسیدند: افراد مبتلا به بیماری آلزایمر که مکمل بدون نسخه گلوکزامین مصرف میکردند، در مقایسه با بیماران آلزایمری که آن را مصرف نمیکردند، حدود ۲۵ درصد بیشتر احتمال داشت طی پنج سال جان خود را از دست بدهند. همین افزایش نسبی در میان افراد دچار اختلال شناختی خفیف نیز دیده شد؛ جایی که مصرفکنندگان گلوکزامین تقریبا ۲۵ درصد بیشتر در معرض پیشرفت بیماری به آلزایمر کامل قرار داشتند.
نویسندگان این پژوهش پس از بررسی بیش از ۶۵ هزار پرونده، نتایج کار خود را در نشریه نیچر متابولیسم منتشر کردند: حدود ۲۴ هزار بیمار مبتلا به زوال عقل و ۴۱ هزار نفر دارای اختلال شناختی خفیف. این مقایسهها الگویی را آشکار کرد که به اندازه کافی بزرگ بود تا بررسی عمیقتری را ضروری کند؛ بنابراین تیم پژوهشی برای یافتن سازوکار احتمالی، سراغ مدلهای آزمایشگاهی رفت.
.avif)
مطالعه تازه سطح متابولیتها، لیپیدهای چرب و گلیکانهای قندی را در نمونههای بافت مغز افراد مبتلا و غیرمبتلا به بیماری آلزایمر نقشهبرداری کرد.
یک قند، یک مکمل و مغز
گلوکزامین دارویی عجیب و ناشناخته نیست. این ماده یک قند آمینه است که از گلوکز و اسید آمینه گلوتامین ساخته میشود و به شکل گسترده به عنوان راهکاری برای درد مفاصل و آرتروز فروخته میشود. میلیونها نفر هر سال آن را بر پایه تجربههای فردی و شواهد بالینی متفاوت درباره فواید مفصلی مصرف میکنند. نهادهای ناظر آن را در گروه مکمل غذایی قرار میدهند؛ یعنی هر کسی میتواند بدون نسخه آن را تهیه کند.
آنچه پژوهشگران دانشگاه فلوریدا و همکارانشان بررسی کردند، این بود که پیشسازهای اضافی قند چگونه ممکن است با فرایندهایی تعامل کنند که در آلزایمر از قبل دچار اختلال شدهاند. این تیم متابولیتها، لیپیدها و زنجیرههای قندی را در بافت مغز انسان نقشهبرداری کرد و دریافت که مغزهای مبتلا به آلزایمر تجمع غیرطبیعی پوششهای قندی موسوم به اِن گلیکانها را دارند. این زنجیرههای قندی در حالت طبیعی به تاخوردگی و جابهجایی پروتئینهای تازه درون سلولها کمک میکنند، اما وقتی در جای نادرست روی هم انباشته شوند، پروتئینهای زیرین شروع به بدعملی میکنند. دانشمندان این وضعیت را هایپرگلیکوزیلاسیون مینامند.
از همبستگیها تا آزمایشها
ادعاهای علّی به چیزی فراتر از پروندههای پزشکی نیاز دارند؛ از همین رو پژوهشگران فرضیههای خود را روی موشهایی آزمایش کردند که برای نشان دادن آسیبشناسی شبیه آلزایمر مهندسی شده بودند. مهار آنزیمی که به اتصال این زنجیرههای قندی کمک میکند، شاخصهای شناختی حیوانات را بهبود داد. در مقابل، دادن گلوکزامین به موشهایی که از قبل تغییرات شبیه آلزایمر داشتند، نقص حافظه آنها را بدتر کرد. نکته مهم این بود که موشهای سالمی که گلوکزامین دریافت کردند، آسیبی نشان ندادند.
این نتایج یک مسیر زیستی قابلقبول را ترسیم میکند: تامین بیرونی بسترهای قندی میتواند همان مسیرهای گلیکوزیلاسیون را تغذیه کند که در مغزهای آسیبپذیر از قبل از تنظیم خارج شدهاند و در نتیجه اختلال عملکرد پروتئین و از دست رفتن سلولها را تشدید کند. با این حال، تصویر ماجرا پیچیده است. دوز، فرمولاسیون، زمان مصرف و زیستشناسی فردی همگی اهمیت دارند.
این پژوهش چه چیزی را ثابت میکند و چه چیزی را نه
در اینجا باید به محدودیتهای مهم توجه کرد. یافتههای انسانی مشاهدهای هستند، نه حاصل یک کارآزمایی تصادفیسازیشده؛ بنابراین این مطالعه نمیتواند ثابت کند که گلوکزامین باعث شتاب گرفتن افت شناختی میشود. افرادی که مکمل مصرف میکنند از بسیاری جهات با کسانی که مصرف نمیکنند تفاوت دارند و حتی دقیقترین تحلیلهای آماری نیز نمیتوانند همه عوامل مخدوشکننده را حذف کنند. دادههای حیوانی از یک سازوکار پشتیبانی میکنند، اما موشها انسان نیستند.
همانطور که این تحلیل نمونههای انسانی نشان میدهد، با پیشرفت بیماری آلزایمر، مولکولهای قندی به نام گلیکانها در بافت مغز تجمع پیدا میکنند.
گزارشهای اپیدمیولوژیک پیشین نشان داده بودند که مصرف گلوکزامین با خطر کمتر زوال عقل در بزرگسالان دارای شناخت سالم همبستگی دارد. نتایج تازه الزاما با آن مشاهدات در تضاد مستقیم نیستند؛ بلکه تصویر را دقیقتر میکنند. گلوکزامین ممکن است در مغز سالم بیاثر یا حتی محافظتکننده باشد، اما در مغزی که از قبل نشانههای اولیه تخریب عصبی را نشان میدهد، مشکلساز شود.
پرسشهای بالینی بیپاسخ
کدام متغیرها خطر را تعیین میکنند؟ هنوز نمیدانیم آسیبهای احتمالی به دوز مکمل، خلوص برند، مدت مصرف یا تداخل با داروها وابسته است یا نه. همچنین نمیتوانیم بگوییم آیا این ارتباط به انواع دیگر زوال عقل، فراتر از آسیبشناسی آلزایمر، تعمیم پیدا میکند یا خیر. تیم دانشگاه فلوریدا اشاره میکند که حدود ۸ درصد از گروه مبتلا به زوال عقل در این مطالعه گلوکزامین مصرف کرده و سپس آن را قطع کرده بودند. پیگیری این بیماران در طول زمان میتواند نشان دهد آیا قطع مکمل سرعت افت شناختی را کاهش میدهد یا نه.
پیامدهای عملی برای بیماران
- بیمارانی که آلزایمر در آنها تشخیص داده شده یا اختلال شناختی خفیف آشکار دارند، بهتر است به جای بیخطر فرض کردن این مکمل، مصرف گلوکزامین را با پزشک خود در میان بگذارند.
- پزشکان و مراقبان باید فواید تجربی و روایی برای درد مفاصل را در برابر نشانههای نوظهور خطر شناختی بسنجند و در صورت مناسب بودن، قطع مصرف تحت پایش را در نظر بگیرند.
برنامه بعدی پژوهشگران
این تیم در حال غربالگری ترکیباتی است که مسیر اِن گلیکان را مهار میکنند تا ببیند آیا کاهش تجمع قند روی پروتئینهای مغز میتواند تغییرات شبیه آلزایمر را کند یا معکوس کند. آنها همچنین پرونده بیمارانی را که مصرف گلوکزامین را متوقف کردهاند پیگیری خواهند کرد و دامنه مطالعات را گسترش میدهند تا بررسی شود آیا مکملهای مشابهی که در مسیرهای مرتبط متابولیزه میشوند، همین خطر را دارند یا خیر.
دیدگاه تخصصی
دکتر النا مارتینز، متخصص مغز و اعصاب که نقش عوامل متابولیک در تخریب عصبی را مطالعه میکند، گفت: «این یافتهها ما را وادار میکند با دقت بیشتری به نحوه درمان مشکلاتی نگاه کنیم که در سالمندان ظاهرا بیخطر به نظر میرسند. مکملها با زیستشناسی بدن تعامل دارند. چیزی که به یک بافت کمک میکند، ممکن است به بافتی دیگر آسیب بزند. برای بیماران دچار افت شناختی، رویکرد محتاطانه این است که مکث کنیم و ارزیابی انجام دهیم، نه اینکه بیخطر بودن را پیشفرض بگیریم.»
جمعبندی
این پژوهش حکم نهایی صادر نمیکند، اما گفتوگو را تغییر میدهد. مکملی پرمصرف که زمانی برای بیشتر بزرگسالان ایمن تصور میشد، ممکن است برای مغزهایی که از قبل در مرز آسیب قرار دارند خطراتی ایجاد کند. بهترین اقدام فوری برای افرادی که نگران حافظه خود هستند، مشورت با پزشک، بازبینی مکملهای مصرفی فعلی و دنبال کردن کارآزماییهای در حال انجام است؛ کارآزماییهایی که میخواهند همبستگی را از علت جدا کنند و درمانهای هدفمند علیه گلیکوزیلاسیون病گونه را بیازمایند.
پژوهشگران و نهادهای ناظر باید هزاران تصمیم فردی، عادتهای مصرفکنندگان و دادههای ناقص را با یکدیگر جمعبندی کنند. فعلا پیام ساده و انسانی است: چیزی که برای مفاصل خود مصرف میکنید، ممکن است برای حافظهتان هم اهمیت داشته باشد.
منبع: sciencealert
نظرات
توربو
دیدگاه متعادل نوشته، مطالعه انسانی مشاهدهایه و علت رو ثابت نمیکنه اما خب نشونهست. بهتره با دکتر مشورت کنین قبل از تصمیم عجولانه
امیر
تو کلینیک دیدم کسی گلوکزامین میخورد بعد حافظش بدتر شد، ولی قطع کرده بود وسط راه؛ یعنی اگه قطع کنی برگشت؟ کسی تجربه داره؟
بیونیکس
وااای، شوکه شدم… فکر نمیکردم یه مکمل ساده بتونه روی آلزایمر تاثیر بذاره. موش که موشِ، ولی خب هشدار جدیه، حواسمون باشه
رودکس
این واقعاً درسته؟ من همیشه گلوکزامین میخوردم واسه زانو، حالا بگید باید قطع کنم یا چی، دادهها رو چطور کنترل کردن، confounders چی شدن…
ارسال نظر