تستوسترون پایین و افزایش خطر ابتلا به سرطان در مردان

او احساس خستگی می‌کرد، آن را به بالا رفتن سن نسبت داد و بعدها فهمید که یک آزمایش خون معمولی شاید نشانه‌ای از مشکلی جدی‌تر بوده است. همان یک داده، یعنی پایین بودن تستوسترون، اکنون بخشی از روایتی رو به گسترش است که هورمون‌ها را به پیامدهای بلندمدت سلامت پیوند می‌دهد.

مطالعه تجمیعی بزرگ از وجود یک اثر آستانه‌ای خبر می‌دهد

یک تحلیل چندملیتی که نتایج ۱۱ مطالعه بلندمدت را ترکیب کرده، نشان داده است مردانی که سطح تستوسترون در گردش خون آن‌ها پایین‌تر است، در سال‌های بعد با احتمال بیشتری برای تشخیص سرطان و مرگ ناشی از آن روبه‌رو می‌شوند. پژوهشگران داده‌های بیش از ۲۶ هزار مرد را که دست‌کم پنج سال پیگیری شده بودند، تجمیع کردند. نکته برجسته، یک شیب یکنواخت و تدریجی نیست، بلکه وجود یک آستانه است: زیر حدود ۸.۶ نانومول در لیتر، مرگ‌ومیر ناشی از سرطان به‌طور محسوسی افزایش یافت و بروز سرطان نیز زیر حدود ۷.۳ نانومول در لیتر بیشتر شد.

این نقاط برش تصادفی انتخاب نشده‌اند. تیم پژوهشی از مدل‌های آماری استفاده کرد تا مشخص کند خطر از کجا شروع به افزایش می‌کند، نه اینکه از ابتدا رابطه‌ای خطی را فرض بگیرد. این الگو حتی پس از تعدیل سن و سایر وضعیت‌های سلامت نیز باقی ماند. به بیان دیگر، تستوسترون پایین صرفا بازتابی از سالمندتر یا بیمارتر بودن مردان نبود، بلکه نشانه‌هایی فراتر از عوامل خطر متعارف با خود داشت.

اما همبستگی به معنای رابطه علت و معلولی نیست. نویسندگان، از جمله متخصصان غدد از دانشگاه استرالیای غربی و مراکز دیگر، درباره نتیجه‌گیری‌های ساده‌انگارانه هشدار می‌دهند. تستوسترون پایین ممکن است نشانگر زیستی سلامت عمومی ضعیف‌تر باشد، یا پیامد فرایندهای پنهانی باشد که خود خطر سرطان را بالا می‌برند، نه اینکه مستقیما علت ایجاد تومورها باشد.

این یافته‌ها برای مردان و پزشکان چه معنایی دارد

آیا مردان باید فورا به سراغ خرید مکمل‌ها بروند؟ خیر. پژوهشگران به‌صراحت درباره مصرف خودسرانه تستوسترون هشدار می‌دهند. استفاده از هورمون بدون نظارت پزشکی می‌تواند آسیب‌زا باشد و لزوما خطر سرطان را کاهش نمی‌دهد. در عوض، مشاهده یک عدد پایین باید باعث پیگیری بالینی شود. این موضوع می‌تواند پزشک را به ارزیابی گسترده‌تر بیماری‌های همراه، عوامل سبک زندگی یا فرایندهای اولیه بیماری که ممکن است بر سطح هورمون اثر بگذارند، هدایت کند.

جالب اینکه این مطالعه با وجود حساسیت هورمونی غده پروستات، رابطه روشنی میان تستوسترون و سرطان پروستات پیدا نکرد. این نتیجه برای برخی کارشناسان غیرمنتظره بود. با این حال، برخی هورمون‌های دیگر ارتباط‌هایی نشان دادند: گلوبولین متصل‌شونده به هورمون‌های جنسی و هورمون لوتئینه‌کننده در این مجموعه داده با تشخیص بیشتر سرطان پروستات همبستگی داشتند. این نشانه‌ها از تعاملات پیچیده غدد درون‌ریز حکایت دارند، نه از وجود یک عامل مقصر واحد.

از نظر عملی، ممکن است پزشکان به‌زودی پنل‌های هورمون‌های جنسی را به‌عنوان بخشی از ابزار ارزیابی خطر در نظر بگیرند، به‌ویژه برای مردانی که دچار خستگی بی‌دلیل، کاهش وزن یا نشانه‌های سیستمیک دیگر هستند. با این حال، هر برنامه غربالگری باید منافع و آسیب‌های احتمالی را متعادل کند و پیش از توصیه هورمون‌درمانی جایگزین برای پیشگیری از سرطان، انجام کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده ضروری است.

این یافته‌ها در نشریه لنست هلثی لانجویتی منتشر شده‌اند و تمرکز این نشریه بر سالمندی و مسیرهای بلندمدت سلامت، بر اهمیت آن‌ها می‌افزاید. این تحلیل از تعداد زیاد شرکت‌کنندگان و گروه‌های متنوع بهره می‌برد، اما سوگیری‌های باقی‌مانده و عوامل مخدوش‌کننده اندازه‌گیری‌نشده همچنان می‌توانند بر نتایج اثر بگذارند. برای نمونه، عفونت‌ها، التهاب مزمن یا داروهایی که تستوسترون را کاهش می‌دهند، ممکن است خطر سرطان را نیز تحت تأثیر قرار دهند و تفسیر علت و معلول را دشوارتر کنند.

زمینه گسترده‌تر علمی

تستوسترون بیشتر به‌دلیل نقش آن در عملکرد تولیدمثلی و توده عضلانی شناخته می‌شود. اما هورمون‌ها پیام‌رسان‌های سراسر بدن هستند. آن‌ها سوخت‌وساز، پاسخ‌های ایمنی و ترمیم سلولی را تنظیم می‌کنند. وقتی یکی از این پیام‌رسان‌ها از محدوده معمول خود خارج می‌شود، مجموعه‌ای از مسیرهای زیستی می‌تواند تغییر کند. مطالعه جدید به شواهدی اضافه می‌شود که نشان می‌دهند سطح هورمون‌ها فقط بازتاب سلامت تولیدمثلی نیست، بلکه پنجره‌ای به زیست‌شناسی سالمندی و استعداد ابتلا به بیماری‌ها ارائه می‌دهد.

پژوهشگران توصیه می‌کنند داده‌های هورمونی با نشانگرهای زیستی دیگر، مانند شاخص‌های التهابی، پنل‌های متابولیک و سنجه‌های سبک زندگی، ترکیب شوند تا تصویر کامل‌تری از خطر به دست آید. چنین رویکرد چندلایه‌ای می‌تواند راهبردهای تشخیص زودهنگام را بهبود دهد و تلاش‌های پیشگیرانه را شخصی‌سازی کند.

دیدگاه کارشناس

دکتر آنا رید، همه‌گیرشناس سرطان که در این مطالعه مشارکت نداشته است، می‌گوید: «این پژوهش گامی مهم است. به پزشکان یادآوری می‌کند که نتیجه پایین تستوسترون فقط به میل جنسی یا قدرت بدنی مربوط نیست. چنین نتیجه‌ای ممکن است به نگاه تشخیصی گسترده‌تری نیاز داشته باشد. ما به کارآزمایی‌های آینده‌نگر نیاز داریم تا بررسی کنیم آیا مداخله در تستوسترون پایین می‌تواند مسیر سرطان را تغییر دهد یا نه، اما در حال حاضر ارزش اصلی آن در شناسایی خطر و ارزیابی بالینی دقیق است.»

جمع‌بندی

پیام اصلی محتاطانه اما روشن است. تستوسترون پایین با افزایش خطر آینده تشخیص سرطان و مرگ ناشی از سرطان همراه است و این خطر زیر آستانه‌های قابل شناسایی بیشتر می‌شود. این ارتباط، تستوسترون پایین را به یک نشانگر زیستی بالقوه برای ارزیابی بالینی عمیق‌تر تبدیل می‌کند، نه به یک هدف قطعی و اثبات‌شده برای پیشگیری. مردانی که سطح تستوسترون پایینی دارند، باید به‌جای خوددرمانی، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنند. پژوهش‌های آینده باید علت را از پیامد جدا کنند و بررسی کنند که آیا مداخلات هدفمند می‌توانند نتایج سلامت را تغییر دهند یا خیر.