تصور کنید یک عفونت ساده، همان چیزی که شاید جدی نگیرید یا با یک دوره کوتاه آنتی‌بیوتیک درمانش کنید، سال‌ها بعد بی‌صدا زمینه‌ساز سرطان شود. این همان تصویر نگران‌کننده‌ای است که یک تحلیل تازه ترسیم می‌کند: تقریبا از هر هشت سرطان تشخیص‌داده‌شده در جهان، یک مورد را می‌توان به عفونت‌های مزمن نسبت داد.
نقشه‌برداری از عوامل پنهان
پژوهشگرانی که نتایج خود را در لنست آنکولوژی منتشر کرده‌اند، برآوردهای جهانی سرطان از گلوبوکان را با داده‌های مربوط به شیوع عوامل بیماری‌زا ترکیب کردند تا مشخص کنند عفونت‌ها در سال ۲۰۲۴ چه سهمی در بروز سرطان داشته‌اند. محاسبه آن‌ها نشان می‌دهد در آن سال حدود ۲.۳ میلیون مورد جدید سرطان به عوامل عفونی نسبت داده می‌شد، یعنی تقریبا ۱۲ درصد از ۲۰ میلیون سرطان جدید برآوردشده در سراسر جهان.
این مطالعه بر مجموعه‌ای از دوازده عامل بیماری‌زا تمرکز داشت که نقش آن‌ها در ایجاد سرطان شناخته شده یا به‌طور جدی محتمل دانسته می‌شود. اما بار بیماری به‌هیچ‌وجه به‌طور برابر توزیع نشده است. چهار عامل اصلی حدود ۹۲ درصد سرطان‌های مرتبط با عفونت را تشکیل می‌دهند. در صدر فهرست، هلیکوباکتر پیلوری قرار دارد، باکتری معده‌ای که عمدتا با سرطان معده ارتباط دارد و مسئول حدود ۷۶۰ هزار مورد برآورد می‌شود. پس از آن، ویروس پاپیلومای انسانی یا اچ‌پی‌وی با حدود ۷۵۰ هزار سرطان قرار می‌گیرد، از جمله سرطان دهانه رحم، مقعد، آلت تناسلی و برخی تومورهای سر و گردن. ویروس هپاتیت بی با حدود ۳۶۰ هزار سرطان کبد مرتبط است و ویروس اپشتین بار نیز با حدود ۲۶۰ هزار مورد، با برخی لنفوم‌ها، سرطان‌های نازوفارنکس و تومورهای معده ارتباط دارد.
این اعداد یک پیام صریح دارند: بسیاری از سرطان‌ها فقط پیامد اجتناب‌ناپذیر افزایش سن یا ژنتیک نیستند. آن‌ها می‌توانند با عفونت‌هایی آغاز شوند که یا دی‌ان‌ای را تغییر می‌دهند، یا التهاب مزمن ایجاد می‌کنند، یا کنترل‌های سلولی مربوط به رشد را مختل می‌سازند.
عفونت‌ها چگونه سرطان را آغاز می‌کنند
عوامل بیماری‌زای مختلف با سازوکارهای متفاوت عمل می‌کنند. ویروس‌های سرطان‌زا مانند اچ‌پی‌وی و هپاتیت بی، ژن‌های ویروسی را وارد سلول می‌کنند که در تنظیم‌کننده‌های چرخه سلولی اختلال ایجاد می‌کنند. باکتری‌های پایدار مانند اچ. پیلوری التهاب طولانی‌مدت به‌وجود می‌آورند که به بافت آسیب می‌زند و جهش‌ها را افزایش می‌دهد. ویروس اپشتین بار می‌تواند سلول‌های ایمنی را دگرگون کند و آن‌ها را به سمت رفتار بدخیم سوق دهد. نقطه مشترک همه این روندها زمان است: ممکن است دهه‌ها میان عفونت اولیه و تشخیص سرطان فاصله باشد، موضوعی که نسبت دادن مستقیم علت را دشوار می‌کند، اما در عین حال فرصتی مهم برای پیشگیری از سرطان فراهم می‌آورد.
پیشگیری اهمیت زیادی دارد. بسیار زیاد. نویسندگان این مطالعه و کارشناسان مستقل می‌گویند مقابله با عفونت‌ها از راه واکسیناسیون، غربالگری، درمان زودهنگام و بهبود بهداشت و زیرساخت‌های سلامت می‌تواند بخش قابل‌توجهی از بار جهانی سرطان را کاهش دهد.
دکتر پراشانت ماتور، مدیر مرکز ملی انفورماتیک و پژوهش بیماری‌ها در هند که عضو تیم مطالعه نبوده است، بر همین نکته تأکید می‌کند: وقتی خطر عفونت با سیگار کشیدن، مصرف الکل، رژیم غذایی نامناسب، کم‌تحرکی و آلودگی ترکیب می‌شود، اثر آن بسیار قدرتمند می‌شود. او برآورد می‌کند که ۵۰ تا ۶۰ درصد سرطان‌ها در هند با رسیدگی به این عوامل قابل پیشگیری است و کنترل عفونت باید یکی از ستون‌های اصلی این راهبرد باشد.
واکسیناسیون: ابزاری اثبات‌شده اما کمتر از حد استفاده‌شده
واکسن‌ها همین حالا نیز اثر چشمگیری نشان داده‌اند. کشورهایی که به پوشش بالای واکسیناسیون اچ‌پی‌وی رسیده‌اند، به مرحله حذف سرطان دهانه رحم نزدیک شده‌اند. مطالعاتی از استرالیا، بریتانیا و فنلاند موارد ابتلا یا مرگ تقریبا نزدیک به صفر ناشی از سرطان‌های مرتبط با اچ‌پی‌وی را در گروه‌هایی گزارش کرده‌اند که پیش از ۱۳ سالگی واکسینه شده بودند. با این حال، میزان استفاده جهانی هنوز با سطح لازم فاصله زیادی دارد. سازمان جهانی بهداشت گزارش داد که در سال ۲۰۲۴ فقط حدود ۳۱ درصد از دختران نوجوان واجد شرایط در سراسر جهان دست‌کم یک دوز واکسن اچ‌پی‌وی دریافت کرده بودند، رقمی بسیار پایین‌تر از هدف ۹۰ درصدی.
شکاف پوشش واکسیناسیون از خطوط درآمدی پیروی می‌کند. کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط ۷۷ درصد بار جهانی سرطان‌های مرتبط با عفونت را بر دوش دارند و حدود ۸۱ درصد سرطان‌های مرتبط با اچ‌پی‌وی نیز در همین کشورها رخ می‌دهد. چالش‌های اجرایی، هزینه و تردید نسبت به واکسن همگی نقش دارند. ساده‌سازی برنامه‌های تزریق می‌تواند کمک‌کننده باشد: کارآزمایی‌های اخیر نشان می‌دهد یک دوز از واکسن‌های فعلی اچ‌پی‌وی ممکن است محافظت قدرتمندی ایجاد کند، تغییری که می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد و موانع مرتبط با مراجعه‌های پیگیری را از میان بردارد.
فراتر از اچ‌پی‌وی، واکسیناسیون هپاتیت بی و برنامه‌های شناسایی و درمان هپاتیت سی مزمن، روش‌هایی اثبات‌شده برای کاهش خطر سرطان کبد هستند. در مورد اچ. پیلوری، درمان آنتی‌بیوتیکی در جمعیت‌های پرخطر می‌تواند بروز سرطان معده را کاهش دهد، هرچند مدیریت مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک و مقاومت دارویی باید با دقت انجام شود.
دیدگاه کارشناسان
دکتر آمنه حسن، متخصص سرطان‌شناسی سلامت عمومی که در زمینه پیشگیری از سرطان در محیط‌های کم‌منبع مطالعه می‌کند، می‌گوید: «پیام روشن است: عفونت‌ها بازیگران حاشیه‌ای در سرطان‌شناسی نیستند. واکسن‌ها و درمان زودهنگام علت ریشه‌ای را هدف می‌گیرند. اگر این مداخلات در مقیاس گسترده اجرا شوند، مسیر آمار سرطان در جهان تغییر می‌کند.»
دکتر ربکا پرکینز، متخصص زنان و زایمان در دانشکده پزشکی دانشگاه تافتس، اضافه می‌کند که تغییرات برنامه‌ای می‌تواند به‌سرعت کفه ترازو را جابه‌جا کند. او یادآور می‌شود کشورهایی که پوشش واکسیناسیون را به بیش از ۸۰ درصد می‌رسانند، عملا در مسیر حذف سرطان دهانه رحم قرار می‌گیرند و راهبردهای تک‌دوز می‌تواند در جاهایی که زیرساخت محدود است، پیشرفت را سرعت دهد.
تصمیم‌های سیاستی اهمیت دارند. سرمایه‌گذاری در ایمن‌سازی روتین کودکان، دسترسی گسترده‌تر به تشخیص و مراقبت هپاتیت، بهبود آب و بهداشت، و آموزش درباره عفونت‌های مقاربتی همگی جمعیت در معرض خطر را کاهش می‌دهند.
همچنین یک ضرورت پژوهشی وجود دارد. پایش دقیق‌تر که شیوع عفونت را به پیامدهای سرطان پیوند دهد، برآوردها را اصلاح می‌کند و به هدف‌گیری بهتر مداخلات کمک می‌رساند. واکسن‌های جدید، درمان‌های بهبودیافته برای عفونت‌های باکتریایی پایدار و فناوری‌های غربالگری قابل گسترش نیز همگی نقش خواهند داشت.
جمع‌بندی کاملا عملی است. سهم قابل‌توجهی از موارد سرطان در جهان از عفونت‌هایی ناشی می‌شود که امروز می‌توانیم از آن‌ها پیشگیری کنیم یا درمانشان کنیم. این واقعیت، کنترل سرطان را بازتعریف می‌کند: موضوع فقط درمان و تشخیص زودهنگام نیست، بلکه اقدامات سلامت عمومی نیز هست که مشکل را از همان ابتدا قطع می‌کند. اگر بر اساس این بینش عمل شود، اعداد شروع به تغییر خواهند کرد.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.