موتور ام ۱۱۳ مرسدس؛ افسانه وی۸ ای ام جی و اس ال آر

مهندسان افالترباخ با افزایش حجم ام ۱۱۳ به ۵.۴ لیتر، یک موتور وی۸ کم‌حاشیه مرسدس را به افسانه‌ای پرفورمنس تبدیل کردند و در نسخه سوپرشارژ ام ۱۱۳ کی، توان اوج را در اس‌ال‌آر ۷۲۲ به ۶۴۱ اسب‌بخار و ۸۲۰ نیوتن‌متر رساندند.

این دگرگونی با موتوری آغاز شد که به‌هیچ‌وجه اهل خودنمایی نبود. ام ۱۱۳ در نیمه دوم دهه ۱۹۹۰ به‌عنوان یک گزینه وی۸ متعارف برای مدل‌های کلاس ای و کلاس اس مرسدس معرفی شد و از بلوک آلومینیومی ۹۰ درجه، یک میل‌سوپاپ برای هر ردیف سیلندر و آرایش نامعمول سه‌سوپاپه با دو شمع برای هر سیلندر استفاده می‌کرد. این معماری سه‌سوپاپه و جرقه‌زنی دوشمعه، مجموعه‌ای جمع‌وجور با کارکرد آرام، نرم و کم‌استهلاک فراهم می‌کرد و هم‌زمان هزینه تولید و ابعاد کلی موتور را پایین نگه می‌داشت.

بازمهندسی ام ۱۱۳ در افالترباخ

ای‌ام‌جی در افالترباخ به‌تدریج این پیشرانه را بازطراحی کرد. حجم موتور به ۵.۴ لیتر افزایش یافت و هر موتور دست‌ساز، امضای تکنسین سازنده خود را همراه داشت. نخستین کاربرد پرفورمنس این موتور در ای ۵۵ ای‌ام‌جی با کد دبلیو ۲۱۰ بود؛ مدلی که برای جایگزینی ای ۵۰ و رقابت مستقیم با بی‌ام‌و ام۵ نسل ای ۳۹ ساخته شد. با حفظ قطر سیلندر ۹۷ میلی‌متری و افزایش کورس پیستون به ۹۲ میلی‌متر، نسخه ۵.۴ لیتری در این مدل ۳۴۹ اسب‌بخار قدرت و ۵۳۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کرد. همین وی۸ حجیم‌تر در سی‌ال‌کی ۵۵ نیز نصب شد و در مقایسه با رقبای هم‌دوره و دوربالا، گشتاور قدرتمندی در دورهای پایین ارائه می‌داد.

سپس ای‌ام‌جی با افزودن یک سوپرشارژر نوع روتس و کد کی، خانواده ام ۱۱۳ کی را شکل داد. در ای ۵۵ ای‌ام‌جی نسل دبلیو ۲۱۱، ام ۱۱۳ کی سوپرشارژ ۴۶۹ اسب‌بخار قدرت و ۷۰۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کرد؛ رقمی که به این خودرو کمک کرد عنوان سریع‌ترین سدان تولیدی زمان خود را به دست آورد و برای این پیشرانه، جایزه موتور سال جهان ۲۰۰۳ را به همراه داشت. در مدل‌های مختلف ای‌ام‌جی، این مجموعه فنی همچنان با یک گیربکس اتوماتیک پنج‌سرعته ارتقایافته همراه بود؛ در سدان‌ها با محور محرک عقب و در نسخه‌های مشخص‌شده با سامانه چهارچرخ محرک.

کاربرد در بدنه‌های مختلف

ام ۱۱۳ نشان می‌دهد که یک پیشرانه واحد در دستان ای‌ام‌جی تا چه اندازه می‌توانست انعطاف‌پذیر باشد. در میانه دهه ۱۹۹۰، یک وی۸ ۵.۴ لیتری راه خود را به ام‌ال ۵۵ ای‌ام‌جی با کد دبلیو ۱۶۳ باز کرد؛ جایی که محدودیت‌های جانمایی و چیدمان متفاوت اگزوز، خروجی را به ۳۴۱ اسب‌بخار و ۵۱۰ نیوتن‌متر رساند. با وجود وزن خالص ۲,۰۹۳ کیلوگرمی و چهارچرخ محرک دائمی، ام‌ال ۵۵ سریع‌ترین شاسی‌بلند اسپرت دوران خود بود و به شکل‌گیری کلاس شاسی‌بلندهای پرفورمنس کمک کرد.

رودستر جمع‌وجور اس‌ال‌کی با کد آر ۱۷۱، نسخه تنفس طبیعی ام ۱۱۳ ۵.۴ لیتری را با تیونینگ ای‌ام‌جی دریافت کرد که ۳۵۵ اسب‌بخار قدرت و ۵۱۰ نیوتن‌متر گشتاور داشت. اس‌ال‌کی ۵۵ با فاصله محوری کوتاه ۲,۴۳۰ میلی‌متری و گیربکس اتوماتیک پنج‌سرعته تقویت‌شده، شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت را در ۴.۹ ثانیه ثبت می‌کرد؛ عددی که زمینه را برای توسعه نسخه‌های افراطی‌تر بلک سریز در سال‌های بعد فراهم کرد.

جی ۵۵ ای‌ام‌جی، ام ۱۱۳ کی سوپرشارژ را وارد معماری کلاسیک مرسدس جی کلاس کرد. ای‌ام‌جی در نمایشگاه ژنو ۲۰۰۴، جی ۵۵ کی را با ۴۶۹ اسب‌بخار قدرت و ۷۰۰ نیوتن‌متر گشتاور معرفی کرد و دو سال بعد، توان آن به ۵۰۰ اسب‌بخار رسید. جی ۵۵ با گیربکس اتوماتیک پنج‌سرعته و چهارچرخ محرک دائمی، شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت را در کمتر از ۶ ثانیه انجام می‌داد؛ نتیجه‌ای شگفت‌انگیز برای یک آفرودر سنگین و جعبه‌ای که هرچند چابکی آن در پیچ‌ها محدود بود، اما صدای اگزوز و هیبتش کاملا فراموش‌نشدنی باقی می‌ماند.

در نهایت، اس‌ال‌آر مک‌لارن یکی از عمیق‌ترین بازطراحی‌های ام ۱۱۳ کی را دریافت کرد. مهندسان برای اس‌ال‌آر از بلوکی ویژه و تقویت‌شده استفاده کردند و سامانه روغن‌کاری کارتل خشک را به کار گرفتند تا مرکز ثقل پایین‌تر بیاید و روغن‌رسانی در شرایط پیست پایدار بماند. سوپرشارژر بزرگ‌تر و تنظیمات اختصاصی، در نسخه استاندارد اس‌ال‌آر ۶۲۶ اسب‌بخار قدرت و ۷۸۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کرد و شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت را به ۳.۸ ثانیه می‌رساند. نسخه اس‌ال‌آر ۷۲۲ خروجی را به ۶۴۱ اسب‌بخار و ۸۲۰ نیوتن‌متر افزایش داد و نشان داد معماری سه‌سوپاپه ام ۱۱۳، وقتی به‌طور گسترده بازمهندسی شود، توان رقابت با برترین سوپراسپرت‌های جهان را دارد.

در مدل‌های تولیدشده از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۹، خانواده ام ۱۱۳ و به‌ویژه نسخه ام ۱۱۳ کی، به پرکاربردترین و هویت‌سازترین پیشرانه ای‌ام‌جی تبدیل شد.

این روایت، یعنی موتوری که کار خود را به‌عنوان یک وی۸ محتاط برای سدان‌های مدیریتی آغاز کرد و سپس ستون فقرات چندین نماد ای‌ام‌جی شد، در جزئیات کوچک نیز ثبت شده است: هر نمونه پرفورمنس این موتور در افالترباخ به‌صورت دستی مونتاژ می‌شد و امضای تکنسین مسئول ساخت خود را داشت.