میکرو ربات های مغناطیسی برای رساندن دارو به لخته ها

پژوهشگران با میکرو ربات‌های مغناطیسی، رساندن داروهای حل‌کننده لخته را در رگ‌های مسدود بهبود داده‌اند؛ رویکردی نویدبخش برای درمان سریع‌تر سکته و آمبولی.

.1 دیدگاه
میکرو ربات های مغناطیسی برای رساندن دارو به لخته ها

4 دقیقه

دنبال کردن در گوگل

آن‌ها مانند ژیمناست‌های بسیار کوچک در امتداد دیواره رگ می‌چرخند و ذرات حل‌شده دارو را به جاهایی هدایت می‌کنند که خودِ خون نمی‌تواند به آن‌ها برسد.

ترفند مغناطیسی برای رسیدن به رگ‌های مسدود

داروهای حل‌کننده لخته، که با نام ترومبولیتیک‌ها شناخته می‌شوند، فقط زمانی اثر می‌کنند که به محل ترومبوس برسند. اما وقتی لخته یک رگ را مسدود می‌کند، همان جریانی که باید دارو را حمل کند کاهش می‌یابد یا منحرف می‌شود. پزشکان می‌توانند کاتترها را تا نزدیکی محل انسداد پیش ببرند، با این حال رساندن غلظت مؤثر دارو به ناحیه بسته‌شده همچنان یک چالش جدی است.

پژوهشگران مؤسسه فناوری فدرال زوریخ راه‌حل متفاوتی ساختند: میکرو ربات‌های کشیده از جنس ژل زیست‌سازگار که با نانوذرات اکسید آهن بارگذاری شده‌اند. طول هر ذره حدود ۸ میکرومتر است، یعنی تقریباً هم‌اندازه یک گلبول قرمز. وقتی این ذرات در معرض میدان مغناطیسی چرخان قرار می‌گیرند، نانوذرات در امتداد محور طولی میکرو ربات هم‌راستا می‌شوند و کل ساختار را به چرخش درمی‌آورند. این چرخش به حرکتی غلتان تبدیل می‌شود که میکرو ربات را در امتداد دیواره رگ به جلو می‌راند. جهش‌های کوتاه. جریان‌های پیچیده. گردابه‌های بسیار کوچک در اطراف بدنه غلتان شکل می‌گیرند و همین ریزجریان‌ها می‌توانند مولکول‌های داروی حل‌شده را به داخل حفره مسدودشده هدایت کنند.

میکرو ربات‌ها (سبز تیره) و ماده دارویی فعال (سبز روشن) از طریق کاتتر به محل لخته رسانده می‌شوند.

از مدل‌های آزمایشگاهی تا خوک‌های زنده: آزمایش‌ها چه نشان دادند

آزمایش‌های اولیه با مدل‌های سیلیکونی رگ‌های خونی انجام شد که با لخته‌های خون خوک پر شده بودند. با کمک میکرو ربات‌ها، داروی ترومبولیتیک حدود شش برابر سریع‌تر از دارو به‌تنهایی به انسداد رسید و آن را تجزیه کرد. این شتاب چشمگیر تیم پژوهشی را متقاعد کرد که به سراغ آزمایش‌های حیوانی برود.

این گروه با همکاری پزشکان شاریته، دانشگاه پزشکی برلین، در خوک‌های زنده لخته‌های شریانی ایجاد کرد تا رفتار این سامانه را در شرایط واقعی فیزیولوژیک بررسی کند. پس از ۳۰ دقیقه هدایت میکرو ربات‌ها همراه با درمان ترومبولیتیک، ناحیه‌ای از رگ که جریان خون در آن دوباره برقرار شد، در مقایسه با درمان فقط با دارو دو برابر بود. به بیان ساده: میکرو ربات‌ها رساندن موضعی دارو را بهبود دادند و دامنه اثر درمان را در یک دستگاه گردش خون زنده افزایش دادند.

میکرو ربات‌های چرخان (آبی) به سمت لخته خون حرکت می‌کنند (بالای تصویر).

چرا این موضوع اهمیت دارد

ترومبولیتیک‌ها در سکته مغزی، سکته قلبی و آمبولی ریوی نجات‌بخش هستند، اما مصرف سیستمیک آن‌ها خطراتی دارد و وقتی خون‌رسانی به محل انسداد مختل شده باشد، می‌تواند ناکارآمد باشد. با متمرکز کردن اثر دارو در همان نقطه‌ای که لازم است، میکرو ربات‌های مغناطیسی می‌توانند مواجهه سیستمیک بدن با دارو را کاهش دهند، زمان درمان را کوتاه‌تر کنند و در مواردی که روش‌های فعلی با محدودیت روبه‌رو هستند، نتایج درمانی را بهبود بخشند.

تیم مؤسسه فناوری فدرال زوریخ بر ایمنی تأکید دارد. پوشش ژلی مانع از تجمع میکرو ربات‌ها می‌شود. پاسخ مغناطیسی مهندسی‌شده نیز چرخش و حرکت قابل پیش‌بینی ایجاد می‌کند. با این حال مسیر رسیدن از نتایج امیدوارکننده حیوانی به استفاده انسانی، مسیری سخت‌گیرانه است. پیش از آغاز کارآزمایی‌های بالینی، مطالعات ایمنی در حیوانات بزرگ‌تر، دوره‌های مشاهده طولانی‌تر و مدل‌های اختصاصی بیماری، مانند سناریوهای حمله قلبی، همچنان در دستور کار قرار دارند.

پژوهشگران در گزارش خود جمع‌بندی می‌کنند: «این آزمایش‌ها نشان می‌دهد حامل‌های فعال و هدایت‌شونده با میدان مغناطیسی می‌توانند رساندن داروی ترومبولیتیک را به انسدادهایی که در حالت عادی خون‌رسانی ضعیفی دارند تقویت کنند.» آن‌ها همچنین یادآور می‌شوند که برای ترسیم دقیق خطرات، نحوه پاک‌سازی از بدن و پاسخ‌های احتمالی سیستم ایمنی، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

گام‌های بعدی و چشم‌انداز آینده

فراتر از مطالعات ایمنی و اثربخشی، مهندسان و پزشکان باید سامانه‌های کنترل را برای محیط‌های بالینی دقیق‌تر کنند. این کار شامل طراحی مولدهای میدان مغناطیسی است که بتوانند خارج از آزمایشگاه‌های تخصصی کار کنند، و همچنین ادغام تصویربرداری برای پایش موقعیت میکرو ربات‌ها به‌صورت لحظه‌ای. فناوری‌های مرتبط، مانند کاتترهای قابل هدایت با مغناطیس و نانوذرات هدفمند، می‌توانند با این رویکرد ترکیب شوند و مداخلات درمانی ترکیبی ایجاد کنند.

اگر این موانع پشت سر گذاشته شوند، مزیت آن روشن است: ابزاری پزشکی که داروهای درمانی را به نقاط کور گردش خون، جایی که لخته‌ها پنهان می‌شوند، هدایت می‌کند و امکان خون‌رسانی مجدد سریع‌تر و احتمالاً عوارض جانبی کمتر ناشی از مواجهه سیستمیک با دارو را فراهم می‌سازد.

فرشاد واحدی
به دنیای علم خوش اومدی! من فرشاد هستم، کنجکاو برای کشف رازهای جهان و نویسنده مقالات علمی برای آدم‌های کنجکاو مثل خودت!

نظر بگذارید

نظرات (1)

دیتاپالس

واای، حس میکنم وارد عصر جدیدی شدیم! میکرو ربات‌ها واقعاً شگقت‌انگیزن اما امیدوارم عوارض بلندمدت و نحوه پاک‌سازی از بدن رو کامل بررسی کنن…