بقایای چهار تنی مرحله دوم موشک فالکون ۹ که در ژانویه ۲۰۲۵ پرتاب شده بود، پس از ۱۸ ماه گردش سرگردان در مدار، سرانجام به ماه رسید و برخوردی شدید رقم زد. این مرحله رهاشده موشک با سرعتی حدود ۸۶۹۰ کیلومتر بر ساعت، یعنی نزدیک به هفت برابر سرعت صوت، به سطح ماه در نزدیکی دهانه اینشتین برخورد کرد و زخمی تازه در خاک‌پوشه ماه، یا رگولیت، بر جای گذاشت.
تلسکوپ‌ها و رصدگران آماتور آسمان در سراسر جهان برای ثبت این برخورد در حالت آماده‌باش بودند، اما هیچ ویدئو یا عکس مستقیمی از لحظه برخورد منتشر نشد. با این حال، این رویداد بی‌اثر نماند. چند دقیقه پس از زمان پیش‌بینی‌شده برخورد، تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا در شیلی درخشش‌های ناگهانی سدیم و لیتیوم را در اگزوسفر ماه ثبت کرد. نشانه سدیم به سنگ و غبار کنده‌شده از سطح ماه اشاره دارد. اما لیتیوم؟ این ماده تقریبا به طور قطع از تجهیزات موشک و باقی‌مانده‌های آن منشأ گرفته است.
برآورد اولیه ناسا از خسارت، بیشتر شبیه گزارش یک حفاری کوچک است: دهانه‌ای با قطر حدود ۶۰ فوت، یعنی تقریبا ۱۸ متر، و عمقی نزدیک به ۱۲ فوت یا ۳.۶ متر، همراه با حدود یک میلیون کیلوگرم غبار و سنگ که تا ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری از سطح ماه پرتاب شده‌اند. تصور کنید ستونی از ذرات در خلأیی نزدیک به کامل بالا می‌رود و بی‌صدا در نور کم‌رمق روز ماه قوس برمی‌دارد، منظره‌ای نادر برای قمر زمین.
اما چرا یک مرحله موشکی خاموش و بی‌حرکت اصلا سر از حوالی ماه درآورد؟ مهندسان اسپیس‌ایکس و مدیران برنامه‌های ناسا به برهم‌کنشی ظریف و تجمعی میان فعالیت خورشیدی و کشش‌های گرانشی زمین، ماه و خورشید اشاره می‌کنند. در طول یک سال و نیم، همین نیروهای بسیار کوچک مسیر مرحله موشک را اندک‌اندک تغییر دادند و آن را به جای یک مدار پایدار بلندمدت، به مسیری رساندند که پایانش برخورد با سطح ماه بود.
تصویربرداری مستقیم از دهانه تازه ممکن است به‌زودی انجام شود. مدارگرد شناسایی ماه ناسا و کاوشگر ماه کره جنوبی قرار است در روزهای آینده از فراز محل برخورد عبور کنند و تصاویر وضوح‌بالایی از فرورفتگی تازه ایجادشده و پوشش مواد پرتابی اطراف آن به زمین بفرستند. این تصاویر به پژوهشگران کمک می‌کند مدل‌های فیزیک برخورد را با یک رویداد واقعی مقایسه کنند، آن هم در شرایطی که هم جسم برخوردکننده و هم هدف، به‌خوبی شناخته شده‌اند.
برخوردهایی از این دست غیرمعمول‌اند، هرچند مدار زمین مملو از زباله فضایی است: برآوردها از وجود بیش از ۱۳۰ میلیون قطعه پسماند در اطراف سیاره ما حکایت دارد. برخورد اجرام ساخته دست انسان با ماه پیش‌تر نیز رخ داده است، برای نمونه پسماندهایی که در مارس ۲۰۲۲ تا سطح ماه ردیابی شدند و همچنین برخوردهای عمدی ناسا در سال ۲۰۰۹ برای مطالعه مواد پرتابی. با این وجود، هر برخورد فرصتی تازه برای بررسی این موضوع فراهم می‌کند که مواد مصنوعی چگونه با خاک ماه برهم‌کنش دارند و اگزوسفرهای ناپایدار چگونه به تزریق ناگهانی مواد بخارشده واکنش نشان می‌دهند.
حالا چه می‌شود؟ دانشمندان اثرانگشت‌های طیف‌سنجی را تحلیل می‌کنند، دهانه تازه را نقشه‌برداری خواهند کرد و مدل‌های مداری را به‌روزرسانی می‌کنند. مهندسان نیز طرح‌های دفع و پایان مأموریت‌ها را دوباره بررسی خواهند کرد. ماه هم این کبودی تازه را حفظ می‌کند. در نهایت، این رویداد یادآوری روشنی است که حتی در سکوت فضای میان زمین و ماه، نیروهای کوچک روی هم جمع می‌شوند و مسیرهایی که زمانی قطعی به نظر می‌رسیدند، می‌توانند به مقصدهایی شگفت‌انگیز منحرف شوند.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.